Adalet Bakanlığı

Görev ve teşkilat (md. 38-39)

Adalet Bakanlığının yapısı 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde düzenlenir. Bakanlık; merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur (md. 39).

• Kanunlarda kurulması öngörülen mahkemeleri açmak ve teşkilatlandırmak; ceza infaz kurumları, icra ve iflas daireleri gibi adalet kurumlarını planlamak, kurmak ve idari yönden gözetim ve denetimini yapmak.
• Bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusunda Hakimler ve Savcılar Kuruluna teklifte bulunmak.

Hizmet birimleri (md. 40)

Genel müdürlükler: Ceza İşleri, Hukuk İşleri, Mevzuat, Ceza ve Tevkifevleri, Adli Sicil ve İstatistik, Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği, Personel, Hukuk Hizmetleri, Bilgi İşlem. Bunlara ek olarak Teftiş Kurulu Başkanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı; İnsan Hakları, Eğitim, İcra İşleri, Destek Hizmetleri, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri ve Acil Durumlar ve Savunma Planlaması daire başkanlıkları ile Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği ve Özel Kalem Müdürlüğü bulunur.

Ceza ve hukuk alanındaki birimler (md. 41, 41/A, 42, 43)

• Ceza İşleri GM (md. 41): kamu güvenliği yönünden dava nakli, kamu davasının açılmasıyla ilgili Bakan yetkisi, CMK'ya göre kanun yararına bozma, izne bağlı suçlar, önödeme-uzlaştırma-kamu davasının açılmasının ertelenmesi gibi alternatif çözüm yolları; uzlaştırmacıların eğitimi, sınavı ve sicile kaydı, Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesinin hazırlanması.
• Hukuk İşleri GM (md. 41/A): Avukatlık ve Noterlik kanunlarındaki görevler, Türk Ticaret Kanunu işlemleri, kanun yararına temyiz, arabuluculuk (6325) ve bilirkişilik (6754) kanunlarındaki görevler.
• Mevzuat GM (md. 42): adli kanunlar ve kanun teklifleri hakkında görüş, mevzuat taslaklarının incelenmesi.
• Ceza ve Tevkifevleri GM (md. 43): ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin yönetimi ve denetimi, hükümlü ve tutukluların sevk ve nakli, müşahade işleri, 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Kanunundaki görevler.

Diğer genel müdürlükler (md. 44-46/B)

• Adli Sicil ve İstatistik GM (md. 44): adli sicili tutar; adli sicil ve adli istatistik için bilgi işlem sistemini kendisi kurar ve geliştirir.
• Dış İlişkiler ve AB GM (md. 45): uluslararası adli yardımlaşma, tebligat, istinabe, suçluların iadesi, hükümlülerin transferi, kovuşturmaların aktarılması; nafakalara dair uluslararası antlaşmalar.
• Personel GM (md. 46): hâkim-savcı atama/görevlendirme ve adaylık işlemleri ile mahkemelerin kurulması, kaldırılması, yargı alanlarının değiştirilmesi işlemleri.
• Hukuk Hizmetleri GM (md. 46/A): 659 sayılı KHK'de hukuk birimlerine verilen görevler. Bilgi İşlem GM (md. 46/B): md. 44/1-c hariç Bakanlığın bilgi işlem sistemi.

Kurul ve daire başkanlıkları (md. 47-56)

• Teftiş Kurulu Başkanlığı (md. 47): görevlerini Bakanın emri veya onayı üzerine yapar; çalışma usulleri yönetmelikle düzenlenir.
• İnsan Hakları DB (md. 49): Dışişleri Bakanlığı ile iş birliği içinde AİHM başvurularını takip, savunma, dostane çözüm ve tek taraflı deklarasyon; AYM bireysel başvurularında Bakanlık görüşü.
• İcra İşleri DB (md. 51): icra ve iflas dairelerinin kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi ve yetki alanının belirlenmesi.
• Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri DB (md. 53): mağdurlar, tanık hizmetleri, adli yardım. Acil Durumlar ve Savunma Planlaması DB (md. 54): afet, sivil savunma, seferberlik ve savaş hâli işleri.

Taşra, eğitim ve personel (md. 57-64)

• İl Cumhuriyet başsavcılıkları nezdinde bilgi işlem müdürlüğü kurulabilir; müdür, şef, bilgisayar işletmeni ve teknisyenler Bakanlıkça, diğer personel adalet komisyonunca atanır (md. 57).
• Personel eğitim merkezleri Eğitim Dairesi Başkanlığına bağlıdır; bir müdür ve iki müdür yardımcısı sorumluluğunda yürütülür. Meslekte fiilen on yılını tamamlamış avukatlar da ders vermekle görevlendirilebilir; eğitim görenlerden konaklama ve yemek ücreti alınmaz (md. 61).
• Adalet uzmanı, kontrolör ve sözleşmeli bilişim personeli istihdam edilebilir; Bakanlık uzman komisyonlar kurabilir (md. 62-64).

Sınavda dikkat

• Kanun yararına bozma Ceza İşleri GM'de, kanun yararına temyiz Hukuk İşleri GM'dedir.
• Mahkemelerin kurulması/kaldırılması işlemleri Personel GM'de; icra ve iflas dairelerininki İcra İşleri DB'dedir.
• Adli sicil bilgi işlem sistemi Adli Sicil ve İstatistik GM'nin, diğer bilgi işlem sistemi Bilgi İşlem GM'nin görevidir.
• Mahkemenin kaldırılması için teklif HSK'ya yapılır.