Mali Hükümler

Not: 7126 sayılı Kanunda geçen sivil savunma teşkilatına ilişkin görevler bugün AFAD ve il afet ve acil durum müdürlüklerince yürütülür (4 sayılı CBK md. 56/A). Kanunda geçen Maliye Bakanlığı ifadesi bugünkü Hazine ve Maliye Bakanlığını karşılar.

Bağışlar ve afet avansı (md. 36)

• Kanuna göre alınan bağış ve yardımlar İçişleri Bakanlığı merkez saymanlık hesabına yatırılır ve bütçeye gelir kaydedilir.
• Afet durumlarında acil ihtiyaçları karşılamak amacıyla, gerekli işlem ve belgeler daha sonra tamamlanmak ve mahsubu bütçedeki ödenekten yapılmak üzere gerekli sayıda personele ayrı ayrı avans verilebilir.
• Gelirlerin toplanması, ödeneklerin harcanması ve genel hükümlerin avans ve kredi sınırlamalarına bağlı kalınmaksızın avans verilmesi ve mahsubuna ilişkin usul ve esaslar, maliye bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

İçişleri Bakanlığı bütçesinden karşılanan giderler (md. 38)

• (a) Sivil savunma hizmetlerine ilişkin giderler,
• (b) Valiliklerce hazırlanıp İçişleri Bakanlığınca tasdik edilen sivil savunma planlarının uygulanması ve tatbikatların icrası için gerekli harcamalar,
• (c) Bölgenin hassasiyet derecesi ile hizmetin önemi ve aciliyetine göre belirlenen öncelik sırasına göre yapılacak hizmet giderleri,
• (d) Eğitim gündeliği: Görev, eğitim ve tatbikatlara katılan yükümlüler ve gönüllü kişilerden memur, işçi ve sözleşmeli personel dışındakilere, talep etmeleri hâlinde, Asgari Ücret Tespit Komisyonunca 16 yaşından büyükler için belirlenen asgari ücretin 1/30'u tutarında eğitim gündeliği,
• (e) Sivil savunma personeli, mahalli kuvvetler ve gönüllülerin seferberlik ve savaş hâllerinde, eğitim ve tatbikatlarda, afetlerde ve her türlü kazada arama, kurtarma ve yardım faaliyetlerine katıldıkları sürece yeme, içme ve barındırılma giderleri.

Kuruluşların masrafları ve el koyma (md. 40-41)

• Resmî ve özel teşekkül ve müesseselerin Kanun gereğince kurmakla yükümlü oldukları sivil savunma teşkil ve tesisleri ile malzeme ve teçhizat masrafları kendilerine aittir; bunların nelerden ibaret olduğu Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
• Vali ve kaymakamlar, yetkili askerî makamlarla önceden mutabakata varmak suretiyle, olağanüstü hâllerde, bedeli, ücreti, kirası veya tazminatı sonradan genel hükümlere göre ödenmek üzere; canlı, cansız ve motorlu nakil vasıtalarına, alet, edevat, ilaç, malzeme ve teçhizata, arazi ve arsalara, ihtiyaç dışındaki binalara ve her çeşit mal ve eşyaya el koymaya yetkilidir.
• Aynı makamlar hiçbir kayıt ve merasime tabi olmaksızın koruma, kurtarma ve barındırma gibi işlerin gerektirdiği acil satın almaları yapmaya ve yaptırmaya yetkilidir.

İstimlak ve tesislerin barışta kullanımı (md. 42-43)

• Halkın can ve mal emniyetini sağlamak amacıyla hassas bölgelerde yapılacak sivil savunma tesisleri için gerekli taşınmazlar istimlak (kamulaştırma) edilebilir.
• Sivil savunma için kurulmuş tesisler, olağanüstü hâllerde sivil savunma gereklerine süratle uyum sağlanması şartıyla, barışta ekonomik amaçlarla kullanılabilir veya kiraya verilebilir; bu husus yeni yapılacak tesislerde de dikkate alınabilir.

7269 sayılı Kanunla karşılaştırma

• 7269'da vali ve kaymakamlar afetten sonra doğrudan el koyabilir; 7126'da el koyma olağanüstü hâllerde ve askerî makamlarla önceden mutabakat şartına bağlıdır.
• Her iki Kanunda da el konulan malların bedeli sonradan ödenir ve acil alımlar kayıt ve merasime tabi değildir.

Sınavda dikkat

• Eğitim gündeliği: 16 yaşından büyükler için asgari ücretin 1/30'u, yalnız talep hâlinde; memur, işçi ve sözleşmeli personele ödenmez.
• Kurumların kendi sivil savunma teşkil ve tesis masrafları kendilerine aittir.
• El koyma: vali ve kaymakam, olağanüstü hâl, askerî makamlarla önceden mutabakat.
• Sivil savunma tesisleri barışta ekonomik amaçla kullanılabilir veya kiraya verilebilir.