Bakanlığın görevleri, teşkilatı ve hizmet genel müdürlükleri

Bakanlığın görev ve yetkileri (md. 65)

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Hükümet Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı; sosyal hizmetler ve yardımlara ilişkin ulusal düzeyde politika ve strateji geliştirir, uygular, uygulanmasını izler ve yeni hizmet modellerine göre günceller. Görev alanının ana eksenleri şunlardır:

• Aile: aile yapısı ve değerlerinin korunarak gelecek nesillere aktarılması, aile bütünlüğü ve refahı.
• Çocuk: çocukların her türlü ihmal ve istismardan korunması.
• Kadın: kadınlara karşı ayrımcılığın önlenmesi, kadının insan haklarının korunması ve fırsat eşitliği.
• Engelli ve yaşlı: toplumsal hayata ayrımcılığa uğramadan katılım; engellilerin mesleki rehabilitasyonu.
• Şehit yakınları ve gaziler: şehitlerin hatırasının yaşatılması, mağduriyet ve mahrumiyetten korunma.
• Sosyal yardım: yoksullukla mücadele politika ve stratejileri.

Bakanlık ayrıca öncelikle çocuğun aile içinde yetiştirilmesi için aileyi eğitim, danışmanlık ve sosyal yardımlarla güçlendirir; korunmaya, bakıma ve yardıma muhtaç çocuk, kadın, engelli ve yaşlılar için gündüzlü ve yatılı sosyal hizmet kuruluşları kurar ve işletir. Kamu kurumları, gönüllü kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce yürütülen sosyal hizmet ve yardımların ilke, usul ve standartlarını belirler ve denetler. Yararlanıcı bilgileri merkezî bir sistemde oluşturulan veri tabanı aracılığıyla işlenir ve izlenir; taraf olunan uluslararası sözleşmelerin ulusal düzeyde uygulanması da Bakanlığın görevidir.

Teşkilat ve hizmet birimleri (md. 66-67)

Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur. Hizmet birimleri:

• Genel müdürlükler (9): Aile ve Toplum Hizmetleri; Çocuk Hizmetleri; Kadının Statüsü; Engelli ve Yaşlı Hizmetleri; Şehit Yakınları ve Gaziler; Sosyal Yardımlar; Hukuk Hizmetleri; Personel; Bilgi Teknolojileri.
• Başkanlıklar: Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı.
• Daire başkanlıkları: Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler, Eğitim ve Yayın, Destek Hizmetleri, Acil Durumlar ve Savunma Planlaması.
• Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği, Özel Kalem Müdürlüğü.

Hizmet genel müdürlüklerinin ayırt edici görevleri (md. 68-73)

• Aile ve Toplum Hizmetleri GM (md. 68): aile içi şiddet, töre cinayetleri, intihar; kötü alışkanlık ve bağımlılık sorunları; nüfus yapısındaki değişimlerin aileye etkisi; yurtdışında yaşayan Türk ailelerinin sorunları.
• Çocuk Hizmetleri GM (md. 69): özel surette korunması gereken çocuklara hizmet ve bu hizmetlerin habersiz denetimler dâhil yerinde denetimi; evlat edindirme ve koruyucu aile hizmetlerinin koordinasyonu; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunundaki tedbirlerin yürütülmesi; 2828 sayılı Kanunun ek 1. maddesi kapsamındakilerin istihdam işlemleri.
• Kadının Statüsü GM (md. 70): kadına yönelik şiddet, töre ve namus cinayetleri, taciz ve istismarın önlenmesi; kadınların karar mekanizmalarına katılımının artırılması.
• Engelli ve Yaşlı Hizmetleri GM (md. 71): engelli kimlik kartlarına ilişkin işler; yaşlı ve bakıma muhtaç engellilere evlerinden ayrılmadan sosyal destek; 657 sayılı Kanunun 53. maddesi kapsamında engelli istihdamı işlemleri.
• Şehit Yakınları ve Gaziler GM (md. 72): şehit ve gazi çocuklarının eğitimi, yardım kampanyalarının usul ve esasları, öncelikli istihdam; 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1. maddesi kapsamındakilerin istihdamı.
• Sosyal Yardımlar GM (md. 73): 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun uygulanması, Fon gelirlerinin toplanması, vakıfların denetimi, Sosyal Yardımlar Bilgi Sistemi, sosyal yardım ve genel sağlık sigortalılığının tespitinde esas alınan gelir tespit testleri.

Not: Bakanlığın eski adı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığıdır; güncel düzenlemede görevler Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına aittir.

Sınavda dikkat

• İstihdam koordinasyonu üç ayrı birime dağılmıştır: 2828 ek 1 → Çocuk Hizmetleri; 657 md. 53 → Engelli ve Yaşlı Hizmetleri; 3713 ek 1 → Şehit Yakınları ve Gaziler GM.
• Gelir tespit testleri ve Sosyal Yardımlar Bilgi Sistemi Sosyal Yardımlar GM'nindir.
• Evlat edindirme ve koruyucu aile Çocuk Hizmetleri GM'nin koordinasyonundadır.
• Yurtdışındaki Türk ailelerinin sorunları Aile ve Toplum Hizmetleri GM'ye aittir.
• Denetim birimi "Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı" adını taşır.