Mahkemelerin Kuruluş, Görev ve Yetkisi

Çocuk mahkemelerinin kuruluşu (md. 25/1)

• Çocuk mahkemesi tek hâkimden oluşur.
• Her il merkezinde kurulur; ayrıca coğrafi durum ve iş yoğunluğu dikkate alınarak belirlenen ilçelerde, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) olumlu görüşü alınarak kurulabilir.
• İş durumu gerektirirse birden fazla daire oluşturulur ve daireler numaralandırılır.
• Çocuk mahkemelerindeki duruşmalarda Cumhuriyet savcısı bulunmaz; ancak mahkemenin bulunduğu yerdeki Cumhuriyet savcıları kararlarına karşı kanun yoluna başvurabilir.

Çocuk ağır ceza mahkemelerinin kuruluşu (md. 25/2)

• Bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur; mahkeme bir başkan ve iki üye ile toplanır.
• Her ilde zorunlu değildir; coğrafi durum ve iş yoğunluğu dikkate alınarak belirlenen yerlerde HSK'nin olumlu görüşü alınarak kurulur.
• Gerektiğinde birden fazla daire oluşturulabilir.

Not: Metinde geçen "Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu" ifadesinin güncel karşılığı Hâkimler ve Savcılar Kuruludur.

Görev (md. 26)

• Çocuk mahkemesi: asliye ceza ve sulh ceza mahkemelerinin görev alanına giren suçlar bakımından adli süreçteki çocuklar hakkındaki davalara bakar.
• Çocuk ağır ceza mahkemesi: çocuklarca işlenen ve ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlara bakar.
• Mahkemeler ve çocuk hâkimi bu Kanunda ve diğer kanunlarda yer alan tedbirleri almakla görevlidir.
• Çocuklar hakkındaki kamu davaları, Kanunun 17. maddesi (yetişkinlerle birlikte suç işleme hâli) saklı kalmak kaydıyla bu mahkemelerde görülür.

Yargı çevresi (md. 27)

• Çocuk mahkemesi: kurulduğu il ve ilçenin mülki sınırları.
• Çocuk ağır ceza mahkemesi: bulunduğu il merkezi ve ilçeler ile bunlara adli yönden bağlanan ilçelerin idari sınırları.
• Yargı çevresinin belirlenmesi veya değiştirilmesine Adalet Bakanlığının önerisi üzerine HSK karar verir.

Hâkimlerin atanması (md. 28)

• Atanacakları bölgeye veya bir alt bölgeye hak kazanmış, adli yargıda görevli, tercihen çocuk hukukunda uzmanlaşmış, çocuk psikolojisi ve sosyal hizmet alanında eğitim almış hâkim ve savcılar arasından HSK atar.
• İstekli olanlara ve daha önce bu görevlerde bulunmuş olanlara öncelik tanınır.
• Görevine gelemeyen hâkimin yerine kimin bakacağını, aranan nitelikleri gözeterek adli yargı adalet komisyonu başkanı belirler.

Sınavda dikkat

• Çocuk mahkemesi tek hâkimli ve her il merkezinde zorunlu; çocuk ağır ceza mahkemesi heyet hâlinde ve belirlenen yerlerde kurulur.
• Çocuk mahkemesi duruşmasında savcı yoktur ama savcı kanun yoluna başvurabilir.
• Yargı çevresi kararında öneri Adalet Bakanlığından, karar HSK'den gelir.
• Geçici görevlendirme yetkisi adalet komisyonu başkanınındır.