Sosyal İnceleme

Sosyal çalışma görevlilerinin atanması (md. 33)

• Adalet Bakanlığınca, en az lisans öğrenimi görmüş olanlar arasından yeterli sayıda sosyal çalışma görevlisi, mahkemelerde görevlendirilmek üzere adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne atanır.
• Atamada çocuk ve aile sorunları, çocuk hukuku ve çocuk suçluluğunun önlenmesi alanlarında lisansüstü eğitim yapmış olanlar tercih edilir.
• Tedbirleri uygulayan ve mahkemelere görevlendirilen sosyal çalışma görevlilerine aylıklarına bağlı bir ek ödeme yapılır; bu ödeme emsal sözleşmeli personele de yapılır ve personelin kadrosunun bulunduğu kurumca ödenir.
• Sosyal çalışma görevlisi bulunmaması, fiilî veya hukuki engel ya da başka uzmanlık dalına ihtiyaç hâlinde diğer kamu kurumlarında çalışanlar ile aynı nitelikteki serbest meslek mensupları da görevlendirilebilir; bunlara ek ödeme yapılmaz.
• İncelenecek çevre mahkemenin yetki alanı dışındaysa, davayı gören mahkemenin talimatıyla çocuğun bulunduğu yerdeki mahkemece inceleme yaptırılır. Büyükşehir belediye sınırları içinde ise inceleme davayı gören mahkemeye bağlı sosyal çalışma görevlilerince yapılabilir.

Görevleri (md. 34)

• Görevlendirildikleri çocuk hakkında derhâl sosyal inceleme yapmak ve raporu görevlendiren mercie sunmak.
• Adli süreçteki çocuğun ifadesinin alınması veya sorgusu sırasında yanında bulunmak.
• Mahkemeler ve çocuk hâkimlerince verilen diğer görevler.

İlgililer sosyal çalışma görevlilerine yardımcı olmak ve istenen bilgileri vermek zorundadır. Görevlilerin yaptığı ve hâkim tarafından takdir edilen masraflar, Cumhuriyet başsavcılığının suçüstü ödeneğinden ödenir.

Sosyal inceleme (md. 35)

• Mahkemeler, çocuk hâkimleri veya Cumhuriyet savcılarınca gerektiğinde çocuğun bireysel özelliklerini ve sosyal çevresini gösteren inceleme yaptırılır.
• Rapor, çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin mahkemece takdirinde göz önünde bulundurulur.
• Derhâl tedbir gereken durumlarda sosyal inceleme daha sonra da yaptırılabilir.
• On beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme zorunludur.
• On beş yaşını doldurmuş çocuk hakkında inceleme yaptırılmazsa gerekçesi iddianamede veya kararda gösterilir.

Sınavda dikkat

• Sosyal çalışma görevlisini Adalet Bakanlığı atar; öğrenim şartı en az lisans, lisansüstü tercih sebebidir.
• Masraflar başsavcılığın suçüstü ödeneğinden karşılanır, hâkim takdir eder.
• 15 yaş altında sosyal inceleme zorunlu; 15 ve üstünde yapılmazsa gerekçe yazılır.
• Büyükşehirde talimata gerek kalmadan mahkemenin kendi görevlisi inceleme yapabilir.