Tespit, İnceleme ve Koruma

Tespit ve inceleme (md. 21)

Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan aile, çocuk, engelli ve yaşlılar ile sosyal hizmete ihtiyacı olan diğer kişileri tespit ve incelemek Kurumun (bugün Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı) görevidir. Bu kişileri Kuruma bildirmek ve incelemede işbirliği yapmakla mahalli mülki amirler, sağlık kuruluşları, köy muhtarları, genel kolluk kuvvetleri ve belediye zabıta memurları yükümlüdür.

Korunma kararı (md. 22)

• Korunmaya ihtiyacı olan çocuğun reşit oluncaya kadar sosyal hizmet kuruluşlarında bakılması ve meslek sahibi edilmesine ilişkin tedbir kararı 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa göre yetkili ve görevli mahkemece alınır; belgeler Kurumca düzenlenip mahkemeye gönderilir.
• Derhâl korunma gereken çocuklar mahkeme kararı alınıncaya kadar mahalli mülki amirin onayı ile kuruluşta veya aile yanında bakım altına alınır.
• Kuruluşun incelemesinde derhâl korunmayı gerektiren durum olmadığı ve aileye teslimde sakınca bulunmadığı kanaatine varılırsa çocuk mülki idare amirinin onayıyla ailesine teslim edilebilir.

Koruyucu aile (md. 23)

Korunma kararı alınan çocuğun bakımı Kurumun denetim ve gözetiminde koruyucu aile tarafından da yapılabilir. Koruyucu aileye ödeme yapılabileceği gibi bu iş gönüllü de üstlenilebilir. Eşlerden birinin isteğe bağlı sigorta primi (ay içinde 30 günden az veya tam gün çalışmama nedeniyle isteğe bağlı sigortalı olanlar hariç) 5510 sayılı Kanunun 82. maddesindeki günlük alt sınır üzerinden hesaplanarak aylık ödemeye eklenir; eşin vefatında da devam eder. Ödemelerin usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir ve ödemelerden hiçbir kesinti yapılmaz.

Korunma kararının süresi (md. 24)

• Kural: çocuk reşit olana kadar devam eder; şartlar ortadan kalkarsa Kurum yetkililerinin önerisiyle mahkemece önceden kaldırılabilir. Reşit olduktan sonra devamı için çocuğun rızası şarttır.
• Ortaöğrenime devam edenler 20 yaşına, yükseköğrenime devam edenler 25 yaşına kadar; öğrenime devam etmeyenler meslek sahibi edilmek için 20 yaşına kadar uzatılabilir.
• Korunma kararı kalkmış ama tek başına yaşayamayacak kız çocukları Kurumca himaye edilir.
• Engellilikleri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç ve çalışmaktan aciz çocukların korunma kararı uzatılır.

Eğitim ve meslek (md. 25)

Eğitim MEB ve diğer kamu okullarında yapılır. Okula devam edemeyenler ücret karşılığı çalıştırılarak meslek sahibi yapılır; ücretin yurt idaresince tespit edilen kısmı harçlık olarak verilir, kalanı aybaşını takip eden on gün içinde çocuk adına açılan banka hesabına yatırılır.

Sosyal ve ekonomik destek (md. 25/A)

• Amaç, çocuğun kuruluşa alınmadan ailesi veya yakını yanında desteklenmesidir.
• Süreli (aylık) destek iki yıla kadar; geçici (tek seferlik) destek yılda en fazla iki kez verilir. Aynı ailede en fazla iki kişi yararlanır.
• Kural olarak 18 yaşa kadar; örgün yükseköğrenime aralıksız devam edenler ve korunma kararı reşit olma nedeniyle sona erenler 25 yaşını tamamlayana kadar yararlanabilir.
• Haksız yararlanmada Devletçe ödenen meblağ için ilgililere rücu edilir.

Cezai sorumluluk (md. 27)

Kuruluşa terk edilen kişilere suç işleyen görevlilerin hapis ve para cezaları üçte bir oranında artırılır.

Sınavda dikkat

• Acil durumda onay mülki amirden, korunma kararı mahkemeden alınır.
• Ortaöğrenim 20, yükseköğrenim 25, öğrenimsiz 20 yaş.
• Süreli destek 2 yıl, geçici destek yılda 2 kez, ailede 2 kişi.
• Ceza artırımı üçte birdir.