Gayrimenkul malların haczi ve satışı

Haczin yapılışı (md. 88-89)

• Her türlü gayrimenkul ve gemilerin haczi, sicile işlenmek üzere haciz keyfiyetinin tapuya veya gemi sicilinin tutulduğu daireye tebliğ edilmesi suretiyle yapılır. Haciz bildirileri elektronik ortamda da tebliğ edilebilir ve bunlara elektronik ortamda cevap verilebilir.
• Gayrimenkul haczi, gayrimenkulün hasılat ve menfaatlerine de şamildir. Borçlunun başka geliri yoksa kendisinin ve ailesinin geçimi için yeterli miktarda mahsul veya bedel borçluya bırakılır.
• Tahsil dairesi haczedilen gayrimenkulün idaresi, işletilmesi ve hasılatın toplanması için gerekli tedbirleri alır.
• Gayrimenkul kendilerine rehnedilmiş alacaklılara hacizden tapu dairesince haber verilir.

Satış komisyonu ve değer biçme (md. 90-92)

• Gayrimenkuller satış komisyonlarınca fiziki veya elektronik ortamda açık artırma ile satılır. Komisyonun oluşumunu alacaklı amme idareleri belirler; çalışma usul ve esaslarını belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.
• Rayiç değer, bilirkişinin mütalaası alınarak satış komisyonu tarafından biçilir.
• Tahsil dairesi bir satış şartnamesi düzenler: malikin kimliği, gayrimenkulün yeri ve vasıfları, rayiç değer, %7,5 teminat tutarı, rehin ve irtifak bilgileri, rehinle sağlanmış muaccel borçların satış bedelinden ödeneceği ve alıcıya ait giderler.

İlan (md. 93)

Satış, artırma tarihinden en az 15 gün önce ilan edilir. İlanda satışın yeri, günü, saati ve gayrimenkulün durumu gösterilir. İlanın bir örneği borçluya, vekiline ve tapu sicilinde hakkı kayıtlı olup adresi belli olanlara tebliğ edilir.

Artırma ve ihale (md. 94-96)

• Artırmaya katılacaklardan rayiç değerin %7,5'i oranında teminat alınır.
• Gayrimenkul üç defa bağırıldıktan sonra en çok artırana ihale edilir; ancak bedel biçilen değerin %75'ini bulmalıdır. Rüçhanlı alacak varsa bedel bu alacakları ve masrafları da aşmalıdır.
• Rehinle sağlanmış muaccel borçlar alıcıya devredilmez, satış bedelinden ödenir.
• Gayrimenkul bölünebiliyor ve bir kısmının bedeli yetiyorsa, borçlu yazıyla istemedikçe artan kısım satılmaz.
• %75 elde edilemezse en çok artıranın taahhüdü baki kalmak üzere artırma 7 gün uzatılır; 7. günü aynı saatte en çok artırana ihale edilir.
• İstekli çıkmazsa haciz teferruğa kadar devam eder; bu sürede istekli çıkarsa 7 günlük ilanla yeniden satışa çıkarılabilir.

Bedelin ödenmemesi (md. 97)

Alıcı bedeli derhâl veya verilen sürede ödemezse ihale feshedilir ve gayrimenkul hemen 7 gün süreyle artırmaya çıkarılır (yalnız ilan yeterlidir). İhalenin feshine sebep olan kişi, teklif ettiği bedel ile sonraki ihale bedeli arasındaki farktan, diğer zararlardan ve fark üzerinden tecil faizi oranında faizden sorumludur; tutar teminattan mahsup edilir, bakiyesi tahsil edilir.

Elektronik satış (md. 97/A)

Menkul ve gayrimenkul mallar elektronik ortamda açık artırmayla satılabilir. Farklı mecralardaki ilan metinleri arasında farklılık varsa elektronik ortamdaki ilan esas alınır; artırma sonucu izleyen ilk iş günü elektronik ortamda ilan edilir.

Teferruğ ve geri verme (md. 98)

• İkinci artırma tarihinden başlayarak bir yıl içinde en az bir kere daha satışa çıkarılıp satılamazsa, alacaklı amme idaresinin talebi ve satış komisyonu kararıyla idarece teferruğ edilebilir. Teferruğ bedeli rayiç değerin %50'sidir.
• Takip ve teferruğ masrafları düşüldükten sonra artan bedel borca mahsup edilir. Teferruğ edilen gayrimenkul karar tarihinden itibaren bir yıl satışa çıkarılamaz.
• Borçlu teferruğ kararından itibaren bir yıl içinde borcu gecikme zammıyla öderse gayrimenkul kendisine geri verilir; ferağ masrafı borçluya aittir.
• Teferruğ kararından önce rayiç değerin %75'i veya fazlasıyla hariçten talip çıkarsa idare teferruğdan vazgeçer.

İhalenin sonucu (md. 99)

İhale edilen alıcı mülkiyeti iktisap eder. İhalenin feshi, gayrimenkulün bulunduğu yerin icra tetkik merciinden şikâyet yoluyla istenir; şikâyet süresi ihalenin tebliğinden itibaren 7 gündür. Başka mahkemeye veya idari yargıya başvurulamaz.

Sınavda dikkat

• Teminat %7,5; ihale için asgari %75; teferruğ bedeli %50.
• İlan en az 15 gün önce; uzatma ve yeniden artırma 7 gün.
• Değeri satış komisyonu biçer, bilirkişi yalnız mütalaa verir.
• Teferruğda üç ayrı bir yıllık süre vardır: satış denemesi, satış yasağı ve geri alma.