3071 sayılı Dilekçe Kanunu

Amaç ve kapsam (md. 1–2)

3071 sayılı Dilekçe Kanunu, Türk vatandaşlarının ve Türkiye'de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma haklarının kullanılma biçimini düzenler. Kanun, TBMM ile idarî makamlara yapılan dilek ve şikâyet başvurularını kapsar.

Dilekçe hakkı (md. 3)

• Türk vatandaşları kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında TBMM'ye ve yetkili makamlara yazı ile başvurabilir.
• Türkiye'de ikamet eden yabancılar bu haktan iki şartla yararlanır: karşılıklılık esası gözetilir ve dilekçe Türkçe yazılır.

Dilekçede bulunması zorunlu şartlar (md. 4)

TBMM'ye veya yetkili makamlara verilen ya da gönderilen dilekçede dilekçe sahibinin adı-soyadı, imzası ve iş veya ikametgâh adresi bulunmalıdır.

Yanlış makama verilen dilekçe (md. 5)

Dilekçe konusuyla ilgili olmayan bir idari makama verilirse, bu makam dilekçeyi yetkili idari makama gönderir ve ayrıca dilekçe sahibine bilgi verir. Dilekçe reddedilmez, yerine iletilir.

İncelenemeyecek dilekçeler (md. 6)

• Belli bir konuyu ihtiva etmeyenler,
• Yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olanlar,
• 4. maddedeki şartlardan (ad-soyad, imza, adres) herhangi birini taşımayanlar incelenemez.

İnceleme ve sonucun bildirilmesi (md. 7)

Yetkili makamlara yapılan başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında dilekçe sahibine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak cevap verilir. Yalnızca işlem safahatı bildirilmişse, alınan sonuç ayrıca bildirilir.

TBMM'ye yapılan başvurular (md. 8)

• TBMM'ye gönderilen dilekçelerin Dilekçe Komisyonunda incelenmesi ve karara bağlanması altmış gün içinde sonuçlandırılır.
• İlgili kamu kurum ve kuruluşları, Dilekçe Komisyonunca gönderilen dilekçeleri otuz gün içinde cevaplandırır.
• İnceleme ve karara bağlamanın esas ve usulleri TBMM İçtüzüğünde gösterilir.
• Dilekçe Komisyonu; kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile özel kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi almak, ilgilileri çağırıp bilgi almak, idari denetim yapılmasını istemek, bilirkişi görevlendirmek ve yerinde inceleme yapmak yetkisine sahiptir. Kamu kurumları ve kamu personeli bu taleplere uymakla yükümlüdür.

Kaldırılan hüküm, geçici madde, yürürlük ve yürütme (md. 9–11, Geçici 1)

140 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Geçici 1. maddeye göre TBMM İçtüzüğünde gerekli değişiklikler yapılıncaya kadar 140 sayılı Kanunun Dilekçe Komisyonunun çalışma esas ve usullerine ilişkin hükümleri uygulanmaya devam eder. Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer; hükümlerini TBMM Başkanı ile Bakanlar Kurulu (bugün Cumhurbaşkanı) yürütür.

Sınavda dikkat

• Genel cevap süresi 30 gün; Dilekçe Komisyonunun karar süresi 60 gün; kurumların Komisyona cevap süresi 30 gün.
• Yabancılar için iki şart: karşılıklılık ve Türkçe dilekçe. Yabancının ayrıca Türkiye'de ikamet etmesi gerekir.
• Dilekçede T.C. kimlik numarası şartı bu Kanunda sayılmaz; zorunlu unsurlar ad-soyad, imza ve iş/ikametgâh adresidir.
• Yanlış makama verilen dilekçe incelenemeyecek dilekçe değildir; yetkili makama gönderilir.
• Yargı mercilerinin görevine giren konulardaki dilekçeler incelenmez.