Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Bakanlığın görevleri (md. 86)

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının başlıca görevleri şunlardır:

• Çalışma hayatını düzenleyici, işçi-işveren ilişkilerinde çalışma barışını kolaylaştırıcı ve koruyucu tedbirler almak; çalışma hayatını denetlemek.
• İstihdamı ve tam çalışmayı sağlayacak, çalışanların hayat seviyesini yükseltecek tedbirleri almak; ekonominin gerektirdiği insan gücünü sağlamak için tedbirleri araştırmak.
• Uluslararası işgücü politikalarına ilişkin çalışmalar yapmak; çalışanların meslekî eğitimini sağlayıcı tedbirler almak.
• İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin uygulanmasını izlemek; bu hizmetleri yürütenlerin niteliklerini belirlemek, eğitim ve sertifikalandırılmalarını sağlamak.
• Sosyal adalet ve sosyal refah için tedbir almak; sosyal sigorta hizmetlerini uygulamak ve sosyal güvenliği yaygınlaştırmak.
• Yabancı ülkelerde çalışan Türk işçilerinin sorunlarına çözüm aramak; iş istatistiklerini derlemek ve yayınlamak.

Teşkilat (md. 87)

Bakanlık merkez ve yurtdışı teşkilatından oluşur; ayrı bir taşra teşkilatı sayılmamıştır. Taşrada yürütülmesi gereken görevlerini bağlı ve ilgili kuruluşlarının taşra teşkilatları aracılığıyla yürütebilir.

Hizmet birimleri (md. 88)

• Çalışma Genel Müdürlüğü; İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü; Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü; Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü (2023 değişikliği); Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü; Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü,
• Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı; Strateji Geliştirme Başkanlığı; Personel Dairesi Başkanlığı; Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı; Acil Durumlar ve Savunma Planlaması Dairesi Başkanlığı (2025'te eklendi),
• Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği; Özel Kalem Müdürlüğü.

Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığı 2023'te kaldırılmış, AB görevleri Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğüne verilmiştir.

Öne çıkan birim görevleri

• Çalışma Genel Müdürlüğü (md. 89): sendikalar, toplu iş sözleşmesi, grev ve lokavt mevzuatındaki işler; Yüksek Hakem Kurulu ile ilişkiler; istihdam fazlası personelin nakli; kamu görevlileri sendikaları mevzuatında uygulama birliği.
• İş Sağlığı ve Güvenliği GM (md. 90): kişisel koruyucu donanımların piyasa gözetimi ve denetimi; işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının eğitim ve belgelendirme esasları ve sınavları; İSG Araştırma ve Geliştirme Enstitüsünün yönetimi.
• Uluslararası İşgücü GM (md. 91): yabancı istihdamı ve çalışma izni ile çalışma izni muafiyeti işleri; Yabancı Başvuru, Değerlendirme ve İzleme Sistemi; nitelikli işgücü ve yabancı beyin göçünün ülkeye kazandırılması; gerektiğinde tanıtım ofisleri açmak.
• Dış İlişkiler ve AB GM (md. 92): yurtdışındaki vatandaşların çalışma ve sosyal güvenlik hakları; sosyal güvenlik sözleşmelerinin koordinasyonu; Bakanlık yurtdışı kadroları; AB projeleri ve fonları.
• Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı (md. 95): teftiş, inceleme ve soruşturma; 4447 ve 4904 sayılı Kanunlar uyarınca işyerlerinde inceleme; kayıtdışı istihdamla mücadele; müfettiş ve müfettiş yardımcısı istihdamı.
• Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği (md. 96/D): 4982 sayılı Kanuna göre bilgi edinme başvurularının sonuçlandırılması.
• Acil Durumlar ve Savunma Planlaması Dairesi Başkanlığı (md. 96/Ç): afet, acil durum, sivil savunma ve seferberlik işleri; Bakanlığı AFAD Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezinde temsil.

Çalışma Meclisi ve diğer hükümler (md. 96/F, G, Ğ)

Çalışma Meclisi Bakan veya bakan yardımcısının başkanlığında toplanır; YÖK'çe seçilecek beş öğretim üyesi, işveren sendikaları konfederasyonlarından üç, en fazla üyeli işçi konfederasyonundan iki, diğer işçi ve kamu görevlileri konfederasyonlarından birer, TESK'ten üç, TOBB'dan üç temsilci ile çağrılan temsilcilerden oluşur. Yılda en az bir defa toplanır; sekretaryası Çalışma Genel Müdürlüğünce yürütülür. Bakanlık geçici çalışma grupları oluşturabilir; 657 sayılı Kanunun ek 41. maddesine göre Çalışma Uzmanı ve yardımcısı istihdam edilebilir.

Sınavda dikkat

• Teşkilat: merkez + yurtdışı; taşra görevleri bağlı/ilgili kuruluşlar eliyle.
• Çalışma izni = Uluslararası İşgücü GM; sosyal güvenlik sözleşmesi koordinasyonu = Dış İlişkiler ve AB GM.
• Kayıtdışı istihdamla mücadele = Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı.
• Çalışma Meclisi yılda en az bir kez; sekretarya Çalışma GM.