Kamu Tüzel Kişileri ve Şirketlerin Yetkilendirilmesi ve Taşınmazlar

Kamu tüzel kişileri ve şirketlerin yetkilendirilmesi (md. 6)

Kamu tüzel kişileri ve şirketler, Bakanlıkça (bugün Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı) şu amaçlarla yetkilendirilebilir (md. 6/1):

• (a) Kendilerine ait demiryolu altyapısı inşa etmek,
• (b) Kendilerine ve/veya başka şirketlere ait altyapı üzerinde altyapı işletmecisi olmak,
• (c) Ulusal ağ üzerinde tren işletmecisi olmak.

• Kendilerine ait veya tasarruflarındaki altyapının kullanım ücretlerini bütün tren işletmecileri için eşit şartlar içeren ve ayrımcılık oluşturmayan şekilde belirler ve uygularlar (md. 6/2).
• Şirketler altyapı inşa etmek isterse gereken taşınmazlar, kamulaştırma bedeli şirketten tahsil edilerek Bakanlık tarafından kamulaştırılır; şirket lehine kırk dokuz yılı geçmemek üzere bedelsiz irtifak hakkı kurulur. Süre sonunda varlıklar Hazinenin mülkiyetine geçer; Hazine bedel veya tazminat ödemez (md. 6/3).
• Tren işletmecilerinin yük, yolcu ve kamu hizmeti yükümlülüğünden kaynaklanan gelir-gider hesapları ve muhasebeleri ayrı ayrı tutulur (md. 6/4).
• Yetkilendirme usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle düzenlenir (md. 6/5).

Taşınmazlara ilişkin hükümler (md. 7)

Maddede geçen Maliye Bakanlığı, bugün Hazine ve Maliye Bakanlığıdır.

• Hazinenin özel mülkiyetindeki ve TCDD'ye tahsisli, kullanımına bırakılmış ya da fiilen kullanılan taşınmazlardan uygun görülen ve devrinde hukuki ve fiili engel bulunmayanlar, yapı ve tesisleriyle birlikte emlak vergisine esas metrekare birim değeri üzerinden ödenmemiş sermayesine mahsuben TCDD'ye devredilir (md. 7/1).
• Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan (tescili mümkün olmayanlar ve ormanlar hariç) TCDD'nin görevlerinde kullanılanlar, TCDD'nin talebi üzerine önce Hazine adına tescil edilir, sonra aynı esasla TCDD'ye devredilir (md. 7/2).
• Özel mevzuatı gereğince Hazine adına tescili mümkün olmayan ama TCDD'nin görevleri için zorunlu taşınmazlar devredilmez, TCDD'ye tahsis edilir (md. 7/3).
• Milli Savunma Bakanlığına tahsisli olanlar ile TSK envanterinde olup TCDD ile ortak kullanılan taşınmazlar madde kapsamı dışındadır (md. 7/4).
• Tevhit ve ifrazı tamamlanan taşınmazların devri, kadastro ve tapu müdürlüklerince başvurudan itibaren altı ay içinde sonuçlandırılır (md. 7/5).
• 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamındakilerin işlemleri bu kanunlar ile bu madde hükümlerine göre yapılır (md. 7/6).
• Tescil, ifraz ve tevhit kâğıtları damga vergisinden, işlemler harçlardan müstesnadır (md. 7/7).
• TCDD adına tahakkuk etmiş, henüz tahsil edilmemiş ecrimisil bedelleri hangi safhada olursa olsun terkin edilir; tahsil edilmiş olanlar iade edilmez (md. 7/8). Kiracılar adına tahakkuk eden ecrimisil, kira bedelinin TCDD tarafından tahsil edilmiş olması kaydıyla terkin edilir (md. 7/9).
• İmar planlarında altyapıya komşu parsellerde Bakanlıkça belirlenen inşaat yaklaşma mesafesine uyulur; uymayan yapılar Bakanlığın talebiyle ilgili kurumlarca yıkılır veya yıktırılır (md. 7/10).

Sınavda dikkat

• Şirket altyapısında kamulaştırmayı Bakanlık yapar ve varlıklar süre sonunda Hazineye geçer; iltisak hattında (md. 5) ise TCDD kamulaştırır ve varlıklar TCDD'ye geçer.
• Devir, emlak vergisi değeri üzerinden ve ödenmemiş sermayeye mahsuben yapılır.
• Tescili mümkün olmayan taşınmaz devredilmez, tahsis edilir.
• Tapu devir süresi altı ay; tahsil edilmiş ecrimisil iade edilmez.