Ceza Hükümleri

Genel yapı (md. 32–33)

5253 sayılı Kanun'a aykırılıklar için idari para cezası, adli para cezası ve hapis cezası öngörülmüştür; bazı hâllerde ayrıca tesisin kapatılması veya derneğin feshi kararı verilir. Md. 32'de geçen 'dernek yöneticileri' ibaresi dernek yönetim kurulu başkanını ifade eder. Kanundaki idari yaptırımlara karar vermeye mahalli mülki amir yetkilidir. Cezalar çocuk dernekleri hakkında ancak yazılı uyarıya rağmen tekrar edilmesi hâlinde uygulanır (md. 33).

İdari para cezaları (başlıcaları)

• Beş yüz TL: Üyeliği yasak kişileri üye kabul eden veya silmeyen yöneticiler (a); genel kurulu süresinde toplamayan ya da kanuna aykırı yerde/şekilde toplayan yöneticiler (b); defterleri usulüne uygun tutmayanlar (d); basımevinin 16. maddedeki bildirimi yapmaması (h); 19. maddedeki beyannameyi, 22 ve 24. maddedeki bildirimleri yapmayanlar (l); 26. maddedeki tesisleri izinsiz açanlar (m, tesis kapatılabilir); 23. maddedeki bildirimi yapmayanlar (s).
• Bin TL: Adına yetki belgesi düzenlenmeden gelir toplayanlar ve buna bilerek izin veren yönetim kurulu üyeleri (d); izinsiz yabancı dernek şubesi veya temsilciliği açanlar ve bunlarla işbirliği yapanlar (g, şube/temsilcilik kapatılır); Türkçe kullanma zorunluluğuna (md. 31) uymayanlar (r).
• Yüz TL: 17. maddedeki hata ve noksanlıkları giderme zorunluluğuna uymayanlar (ı).
• Yüzde yirmi beş: Yurt dışı yardımı bankalar aracılığıyla almayan yöneticilere, alınan paranın %25'i oranında (c).
• 21. maddenin birinci ve ikinci fıkralarındaki yükümlülüklere (yurt dışı yardım bildirimi) aykırılık: beş bin – yüz bin TL (k).
• Md. 3/3'teki mahkûmiyet engeline rağmen organda görev alanlara ve bu kişilerin görevini yazılı uyarıya rağmen yedi gün içinde sonlandırmayan yöneticilere bin beş yüz TL; ikinci uyarıya rağmen otuz gün içinde sonlandırılmazsa TMK md. 89'a göre işlem yapılır.

Adli para ve hapis cezaları

• Tutulması gereken defterleri tutmayan veya tasdiksiz defter tutan yöneticiler: üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası (d).
• Seçim ve oylamalara, oy sayımına hile karıştıranlar; defterleri tahrif eden, yok eden veya gizleyenler: altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası (e).
• Dernek parasını veya malını kendi ya da başkası yararına harcayan, satan, gizleyen yönetici ve personel: TCK'daki güveni kötüye kullanma hükümleri; mahkeme sanıkları görevden geçici uzaklaştırabilir (f).
• 19. maddedeki beyannameyi bilerek gerçeğe aykırı verenler: yüz günden az olmamak üzere adli para cezası (j).
• Denetimde bilgi-belge vermeme, girişe izin vermeme (md. 9 ve 19'un üçüncü fıkraları) ve kaybolan defter için on beş gün içinde zayi belgesi almak üzere başvurmama: üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası (k).
• 28. madde kelimelerinin izinsiz kullanımı ve 29. madde yasağına yazılı uyarıya rağmen aykırılık: yüz günden az olmamak üzere adli para cezası ve fesih (n).
• 30/a aykırılığı: elli günden az olmamak üzere adli para cezası; 30/c aykırılığı: bir – üç yıl hapis ve tesisin kapatılması (o). 30/b'ye aykırı yasak dernek kurmak: bir – üç yıl hapis, adli para cezası ve fesih (p).

Sınavda dikkat

• 'Dernek yöneticisi' = yönetim kurulu başkanı.
• İdari yaptırım kararı: mahalli mülki amir.
• Çocuk derneklerine ceza, yazılı uyarıdan sonra tekrar hâlinde uygulanır.
• Defter hiç tutulmazsa hapis/adli para; usulüne uygun tutulmazsa 500 TL idari para cezası.
• Bankasız yurt dışı yardımı: paranın %25'i.

Kanunda yazılı tutardır; idari para cezaları 5326 sayılı Kabahatler Kanunu md. 17/7 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.