5434: Dul ve yetim aylıkları, ikramiye ve aylıkların kesilmesi

5434 sayılı Kanunun dul ve yetim aylıklarına, toptan ödemeye ve aylıkların kesilmesine ilişkin maddelerinin büyük bölümü (68–71, 73–80, 82–86, 90–100, 102) 5510 sayılı Kanunla mülgadır. Yürürlükte kalan başlıca hükümler: ana-babaya aylık (md. 72), emekli ikramiyesi (md. 89), erlerin sonraki memuriyeti (md. 101) ve silah altına alınan aylık sahipleri (md. 103).

Vazife malullerinin ana ve babasına aylık (md. 72)

• 56. madde, 5510'un 47. maddesi veya 2330 sayılı Kanun gibi hükümlere göre aylık bağlanmış malullerden ölenlerin ya da bu tür olaylar sebebiyle hayatını kaybedenlerin ana veya babalarına, ölüm tarihini takip eden ay başından itibaren, belirli kesilme halleri dışında herhangi bir şart aranmaksızın aylık bağlanır.
• Ana ve babaya bağlanan aylığın toplamı, 16 yaşından büyükler için net asgari ücretten az olamaz.
• Babaya bağlanan aylık, dul ve yetim bulunsa dahi ana ve babaya eşit paylaştırılır; dul ve yetimlerle birlikte ana-babaya aylık bağlanması eş ve çocukların aylığını azaltamaz.
• Bu aylıklar Cumhurbaşkanı kararıyla %200'üne kadar yükseltilebilir; farklar Hazineden tahsil edilir.

Emekli ikramiyesi (md. 89)

• Hizmetlerinin tamamı 5434 ve/veya 5510 geçici 4. madde kapsamında geçen ve emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlanan veya toptan ödeme yapılan iştirakçilere her tam fiili hizmet yılı için bir aylık tutarında ikramiye verilir.
• Hizmetleri birleştirilerek aylık bağlananlara, bu Kanuna tabi kurumdaki çalışmaları kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun sona ermişse ikramiye ödenir; kıdem tazminatı veya ikramiye ödenmiş süreler hesaba katılmaz.
• Emeklilik dışında bir sebeple görevden ayrılanlarda ayrılma sebebinin belgeleriyle kuruma bildirilip özlük dosyasında saklanması zorunludur; aksi halde birleştirme hükmünden yararlanılamaz.
• Yaş haddi, kadrosuzluk, vazife malullüğü ve ölüm hallerinde, aylığa hak kazanılan tarihi takip eden üç ay içindeki katsayı artışlarından doğan ikramiye farkları ayrıca ödenir.
• Aylık bağlanmadan ölen iştirakçinin ikramiyesi, aylığa hak kazanan dul ve yetimlerine hisseleri oranında; ikramiyesini almadan ölen veya hak sahibi bırakmayanların ikramiyesi kanuni mirasçılarına ödenir.
• İkramiye aldıktan sonra yeniden iştirakçi olanlara, yalnız sonradan geçen hizmetler için ikramiye ödenir.
• İkramiyeler fatura üzerine Sayıştay ve Danıştay başkanları için kendi kurumlarınca, diğerleri için emekliye sevk onayını veren kurumca karşılanır; özelleştirilen veya kapatılan idarelerinki Hazinece. Ödeme faturadan itibaren iki ay içinde SGK'ya aktarılır.

Silah altına alınanlar (md. 101, 103)

• Vazife malullüğü aylığı alan erlerden sonradan emeklilik hakkı tanınan görevlere atananlar hakkında bu görevlerinden dolayı ilgili hükümler ayrıca uygulanır.
• Talim, manevra, seferberlik veya harp için silah altına alınan aylık sahiplerinden; aylığı rütbe aylığından az olanın farkı kurumunca ödenir; fazla olanın farkı ödenir; er olarak silah altına alınanların aylıkları kesilmez.

Sınavda dikkat

• İkramiye: her tam fiili hizmet yılı için bir aylık.
• Ana-baba aylığında taban net asgari ücret; artırım %200'e kadar.
• Er olarak silah altına alınanın aylığı kesilmez.