Umuma açık yerlerin denetimi, önleme araması ve genel ahlak

Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri (md. 7)

• Otel, motel, pansiyon, kamping gibi konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna gibi içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathane; kumar ve kazanç kastı olmaksızın elektronik oyun alet ve makinelerinin bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet kafeler ve benzeri yerler umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılır.
• Bu faaliyetlerin yapıldığı sabit veya seyyar kara, deniz, hava taşıma araçları da bu kapsamdadır.
• Ruhsat: bağlı olduğu kolluk kuvvetinin görüşü alındıktan sonra belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bu alanların dışında il özel idareleri verir. Kolluk görüşünü yedi gün içinde verir; ruhsat talepleri bir ay içinde sonuçlandırılır. İzinsiz açılan yerler kapatılır.
• Faaliyet alanlarını belirleme yetkisi de belediye/il özel idaresine aittir; alanların tespiti ve ruhsatlandırma esasları İçişleri Bakanlığı yönetmeliğiyle düzenlenir. Ruhsatın bir örneği kolluğa gönderilir; bu yerler genel güvenlik ve asayiş yönünden genel kolluk tarafından denetlenir.

İdari para cezası (md. 6)

• Geçici men süresinden önce açılan, açılış-kapanış saatlerine uymayan, 12. maddedeki yasaklara uymayan veya mevzuata aykırı işletilen yerlerin işletmecilerine idari para cezası verilir.
• Cezayı belediye sınırları içinde belediye encümeni, dışında il (daimi) encümeni verir. Kararlar Tebligat Kanununa göre tebliğ edilir.
• Tebliğden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz cezanın yerine getirilmesini durdurmaz; itiraz üzerine verilen karar kesindir; inceleme kural olarak evrak üzerinden yapılır. Tahsil 6183 sayılı Kanuna göre yapılır.
• Aynı fiillerin bir yıl içinde tekrarında en son ceza bir kat artırılarak uygulanır.

Faaliyetten men (md. 8)

Polisçe kesin delil elde edilmesi hâlinde kumar oynanan yerler; uyuşturucu imal edilen, satılan, kullanılan yerler; mevzuata aykırı genelevler ve fuhuş yapılan yerler; bölünmez bütünlüğe, Anayasal düzene, genel güvenliğe ve genel ahlaka zararlı gösteri yapılan yerler; birden fazla denetim ve yazılı ihtara rağmen umuma açık yer hâline gelen dernek, sendika vb. lokalleri; müşteriyi veya çevreyi rahatsız eden yöntemler kullanan günübirlik tur tekneleri mahallin en büyük mülki amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici olarak faaliyetten men edilir. Bir yıl içinde üç defa men edilen işyerinde fiiller tekrarlanırsa ruhsat, mülki amirin bildirimi üzerine belediye veya il özel idaresince beş iş günü içinde iptal edilir.

Önleme araması (md. 9)

• Tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla sulh ceza hâkiminin kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mülki amirin yazılı emriyle kişilerin üstleri, araçları, özel kâğıtları ve eşyası aranır.
• Talep yazısında makul sebepler gerekçeleriyle gösterilir; karar veya emirde aramanın sebebi, konusu ve kapsamı, yeri, zamanı ve geçerli olacağı süre belirtilir.
• Yapılabileceği yerler: toplantı ve gösteri yürüyüşü yeri ve çevresi, genel kurul toplantılarının yakın çevresi, halkın toplu bulunduğu yerler, eğitim kurumları (idarecilerin talebiyle), umumi veya umuma açık yerler, toplu taşıma araçları ve seyreden taşıtlar.
• Konutta, yerleşim yerinde ve kamuya açık olmayan işyerlerinde ve eklentilerinde önleme araması yapılamaz.
• Spor karşılaşması, miting, konser, festival, toplantı ve gösteri yürüyüşü ile aniden toplulukların oluştuğu hâllerde gecikmesinde sakınca bulunan hâl var sayılır.
• Polis güvenliğini sağladığı bina ve tesislere gelenlerin üstünü, aracını ve eşyasını herhangi bir emir veya karar olmaksızın teknik cihazlarla, gerektiğinde elle kontrol edip arayabilir; girenler kimliklerini sorulmaksızın ibraz eder. Sonuç bir tutanakla karar/emir veren makama bildirilir.

Genel ahlak ve küçükler (md. 10–12)

• Taşınması yasak kama, hançer ve saldırmanın yapılması ve satılması yasaktır; kıymetli eski eserler istisnadır (md. 10).
• Polis genel ahlaka aykırı davranışları, sarkıntılığı ve bu nitelikteki eserlerin üretim ve satışını herhangi bir müracaat veya şikâyet olmasa bile engeller (md. 11).
• Kanuni istisnalar saklı kalmak üzere eğlence, oyun, içki amaçlı yerlerde on sekiz yaşından küçükler çalıştırılamaz; içkili yerler ile kıraathane ve oyun yerlerine veli veya vasileri yanlarında olsa bile küçüklerin girmesi engellenir (md. 12).

Sınavda dikkat

• Ruhsat: kolluk görüşü 7 gün, sonuçlandırma 1 ay; veren belediye/il özel idaresi.
• Ceza itirazı: 7 gün, idare mahkemesi, yürütmeyi durdurmaz, karar kesin.
• Faaliyetten men: mülki amir, en çok 30 gün; 1 yılda 3 men + tekrar → ruhsat 5 iş günü içinde iptal.
• Önleme araması konutta yapılamaz; karar hâkim, acele hâlde mülki amir.