Amaç, kapsam, tanımlar ve elektrik piyasası faaliyetleri

Amaç ve kapsam (md. 1-2)

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik piyasası oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır. Kanun; elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı, ithalatı ve ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsar.

Temel tanımlar (md. 3)

• İletim: elektriğin 36 kV üzerindeki hatlar üzerinden nakli. Dağıtım: 36 kV ve altındaki hatlar üzerinden nakli.
• Lisans: tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için verilen izin. Önlisans: üretim yapmak isteyen tüzel kişilere, yatırıma başlamak için gerekli onay, izin ve ruhsatları almaları amacıyla belirli süreli verilen izin.
• Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu; Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK).
• Serbest tüketici: Kurulca belirlenen miktardan fazla tüketimi olan, iletim sistemine doğrudan bağlı olan veya organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini haiz olduğu için tedarikçisini seçme hakkına sahip kişi.
• Son kaynak tedariği: serbest tüketici olduğu hâlde enerjisini başka tedarikçiden almayan tüketicilere, yetkilendirilen tedarikçinin yaptığı tedarik.
• İkili anlaşma: özel hukuka tabi, elektrik ve/veya kapasite alım satımına ilişkin, Kurul onayına tabi olmayan ticari anlaşma.
• Toptan satış: tekrar satış için satış; perakende satış: tüketicilere satış; tüketici: elektriği kendi kullanımı için alan kişi.
• Kojenerasyon: ısı ile elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı tesiste eş zamanlı üretimi; mikrokojenerasyon: kurulu gücü 100 kW ve altında olan kojenerasyon tesisi.
• İmdat grupları: yalnız elektrik kesintilerinde can ve mal kaybını önlemek için kullanılan elektrojen grupları.
• Genel aydınlatma: otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, bulvar, cadde, sokak, meydan, park gibi kamuya açık yerlerin aydınlatılması ve trafik sinyalizasyonu.
• Kısaltmalar: EPİAŞ Enerji Piyasaları İşletme A.Ş., EÜAŞ Elektrik Üretim A.Ş., TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim A.Ş., TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.
• Elektrikli araç ve şarj tanımları: şarj ağı işletmecisi lisans sahibi tüzel kişidir; şarj istasyonu işletmecisi ağ işletmecisinden aldığı sertifika ile istasyonu işletir.
• Toplayıcılık: birden fazla şebeke kullanıcısının tüketim ve/veya üretiminin birleştirilerek işletilmesi.

Lisansa tabi piyasa faaliyetleri (md. 4)

Lisans almak koşuluyla yürütülen faaliyetler: üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satış, piyasa işletimi, ithalat, ihracat ve toplayıcılık. Özel hukuka tabi tüzel kişiler anonim şirket veya limited şirket olarak kurulmalı; anonim şirketlerin borsada işlem görenler dışındaki payları nama yazılı olmalıdır.

Sınavda dikkat

• 36 kV üstü iletim, 36 kV ve altı dağıtımdır.
• İkili anlaşmalar Kurul onayına tabi değildir.
• Önlisans süreli bir izindir ve yalnız üretim için verilir.
• Şirket türü: yalnız AŞ veya limited; paylar nama yazılı.