5176 sayılı Etik Kurulu Kanunu

Amaç ve kapsam (md. 1)

5176 sayılı Kanun'un amacı; kamu görevlilerinin uymaları gereken saydamlık, tarafsızlık, dürüstlük, hesap verebilirlik, kamu yararını gözetme gibi etik davranış ilkelerini belirlemek ve uygulamayı gözetmek üzere Kamu Görevlileri Etik Kurulunun kuruluş, görev ve çalışma usul ve esaslarını belirlemektir. Kapsam, Yönetmelikle aynı biçimde genel bütçeli daireler, katma bütçeli idareler, KİT'ler, döner sermayeli kuruluşlar, mahalli idareler ve birlikleri ile kamu tüzel kişiliğini haiz tüm kurumlarda çalışan, yönetim ve denetim kurulu ile kurul ve üst kurul başkan ve üyeleri dahil tüm personeldir.

Kanun hükümleri uygulanmaz: Cumhurbaşkanı, TBMM üyeleri, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar, Türk Silahlı Kuvvetleri, yargı mensupları ve üniversiteler.

Kurulun yapısı (md. 2)

Kurul üyelerini Cumhurbaşkanı, biri Başkan olmak üzere toplam on bir üye olarak seçer ve atar:

• Bakanlık görevi yapmış olanlardan 1,
• İl belediye başkanlığı yapmış olanlardan 1,
• Yargıtay, Danıştay, Sayıştay üyeliğinden emekli olanlardan 3,
• Müsteşarlık, büyükelçilik, valilik, bağımsız ve düzenleyici kurul başkanlığı yapmış veya bu görevlerden emekli olanlardan 3,
• Üniversitelerde rektörlük veya dekanlık yapmış öğretim üyeleri ya da emeklilerinden 2,
• Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında en üst kademe yöneticilik yapmış olanlardan 1 üye.

Başkan ve üyeler emekli aylıkları kesilmeksizin çalıştırılır. Görev süresi dört yıldır; süresi dolan üyeler yeniden seçilebilir. Üyelerin görevine süre dolmadan son verilemez; ancak ciddi hastalık veya engellilik nedeniyle iş görememe ya da atama şartlarını kaybetme halinde görevden alınır; görevi kötüye kullanma veya yüz kızartıcı suçtan mahkûmiyette Cumhurbaşkanı onayıyla görevden alınır. Boşalan üyeliğe bir ay içinde atama yapılır; atanan üye selefinin süresini tamamlar.

Toplantı ve huzur hakkı

• Kurul, Başkanın daveti üzerine en az altı üyeyle toplanır, üye tam sayısının salt çoğunluğunun aynı yöndeki oyu ile karar verir.
• Kurul ayda dört defa toplanır.
• Arka arkaya üç toplantıya veya bir yılda toplam on toplantıya katılmayan üye istifa etmiş sayılır.
• Kanun metnine göre sekretarya hizmetleri Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığınca yürütülür.
• Fiilen görev yapılan her gün için (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı kadar huzur hakkı ödenir; bundan damga vergisi hariç kesinti yapılmaz.

Görevler, başvuru ve inceleme (md. 3-6)

• Kurul; etik ilkeleri yönetmeliklerle belirler, ihlal iddialarını re'sen veya başvuru üzerine inceleyip sonucu ilgili makamlara bildirir, etik kültürü yerleştirmek için çalışır (md. 3).
• En az genel müdür veya eşiti görevliler hakkında Kurula başvurulur; hangi unvanların genel müdür eşiti sayılacağını Kurul belirler. Diğer görevliler hakkındaki başvurular kurumların yetkili disiplin kurullarında değerlendirilir (md. 4).
• Karalama amaçlı, haklı gerekçeye dayanmayan, yeterli bilgi ve belge sunulmamış başvurular değerlendirilmez; yargıdaki uyuşmazlıklar hakkında başvuru yapılamaz (md. 4).
• Şikayet veya ihbar üzerine inceleme en geç üç ay içinde sonuçlandırılır; sonuç ilgililere ve Cumhurbaşkanlığına yazılı bildirilir. Bu inceleme ceza veya disiplin kovuşturmasına engel değildir (md. 5).
• Kamu kurumları istenen bilgi ve belgeleri vermek zorundadır; Kurul özel kuruluş temsilcilerini de çağırabilir (md. 6).
• Uygulama yönetmelikleri Kurulca hazırlanır, Cumhurbaşkanı onayı ile yürürlüğe konur (md. 7).

Sınavda dikkat

• Üye sayısı 11, görev süresi 4 yıl, atayan Cumhurbaşkanı.
• Toplantı nisabı en az 6 üye; karar için üye tam sayısının salt çoğunluğu (6) aynı yönde oy.
• Devamsızlık: arka arkaya 3 veya yılda toplam 10 toplantı → istifa etmiş sayılır.
• Kurul incelemesi ceza ve disiplin kovuşturmasını engellemez.
• Genel müdür eşiti unvanları Kurul belirler.