Atatürk İlkeleri

Atatürk ilkeleri; Türk inkılabının dayandığı, birbirini tamamlayan temel düşüncelerdir. Altı ilke 1931'de Cumhuriyet Halk Fırkası programına alınmış (altı ok), 5 Şubat 1937'de anayasaya girmiştir. Sınavda en çok inkılap-ilke eşleştirmesi sorulur; bir inkılap birden fazla ilkeyle ilgili olabilir.

Cumhuriyetçilik

Millî egemenliğe dayanan, yöneticilerin seçimle belirlendiği yönetim biçimini esas alır. TBMM'nin açılması, saltanatın kaldırılması, Cumhuriyet'in ilanı, çok partili hayata geçiş denemeleri ve kadınlara siyasi hakların tanınması bu ilkeyle ilgilidir.

Milliyetçilik

Atatürk milliyetçiliği; dil, kültür ve ülkü birliğine dayanan, ırkçılığı ve ayrımcılığı reddeden, birleştirici ve barışçı bir anlayıştır. Kabotaj Kanunu, Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu'nun kurulması, İstiklal Marşı'nın kabulü, Türkçe ezan ve ekonomide millîleşme uygulamaları bu ilkeyle ilişkilidir.

Halkçılık

Hiçbir kişiye, aileye ya da sınıfa ayrıcalık tanınmamasını, kanun önünde eşitliği ve yönetimin halkın yararına olmasını ifade eder. Aşar vergisinin kaldırılması, Soyadı Kanunu, lakap ve unvanların kaldırılması, Medeni Kanun'la sağlanan eşitlik, Halkevleri ve Millet Mektepleri bu ilkeyle ilişkilidir.

Devletçilik

Özel girişimin yetersiz kaldığı alanlarda devletin ekonomik hayata doğrudan katılmasıdır; özel girişimi tamamen dışlamaz. I. Beş Yıllık Sanayi Planı, Sümerbank, Etibank ve demiryollarının millîleştirilmesi örnektir.

Laiklik

Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, devletin bütün inançlara eşit uzaklıkta durması, din ve vicdan özgürlüğünün güvence altına alınmasıdır. Halifeliğin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat, Şer'iye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması, tekke ve zaviyelerin kapatılması, Medeni Kanun ve Devletin dini İslamdır ibaresinin anayasadan çıkarılması (1928) bu ilkeyle ilgilidir.

İnkılapçılık

Yapılan inkılapların korunmasını ve çağın gereklerine göre yenileşmenin sürdürülmesini ifade eder. Diğer ilkelerin dinamik kalmasını sağlayan ilkedir.

Bütünleyici ilkeler

Millî egemenlik, millî bağımsızlık, millî birlik ve beraberlik, yurtta barış dünyada barış, çağdaşlaşma, bilimsellik ve akılcılık, insan ve insan sevgisi, Türk milletinin refahı ve özgürlük bütünleyici ilkelerdir.

Sınavda çıkabilecek kısa bilgiler

• Altı ilke 1931'de CHF programına alınmıştır.
• İlkeler 5 Şubat 1937'de anayasaya girmiştir.
• Altı ilke CHP'nin amblemindeki altı okla simgelenir.
• Cumhuriyet'in ilanı cumhuriyetçilikle ilgilidir.
• Kadınlara siyasi hak tanınması cumhuriyetçilik ve halkçılıkla ilgilidir.
• Kabotaj Kanunu milliyetçilikle ilgilidir.
• Türk Dil ve Türk Tarih kurumları milliyetçilikle ilgilidir.
• Aşarın kaldırılması halkçılıkla ilgilidir.
• Soyadı Kanunu halkçılıkla ilgilidir.
• Sümerbank ve Etibank devletçilikle ilgilidir.
• Halifeliğin kaldırılması laiklikle ilgilidir.
• Tevhid-i Tedrisat laiklikle ilgilidir.
• İnkılapçılık diğer ilkelerin dinamikliğini sağlar.

Sınavda dikkat

• Devletçilik özel girişimi yasaklamaz; yetersiz kaldığı alanlarda devreye girer.
• Atatürk milliyetçiliği ırka değil kültür ve ülkü birliğine dayanır.
• Laiklik dinsizlik değil, din ile devlet işlerinin ayrılmasıdır.
• Bir inkılap birden çok ilkeyle ilgili olabilir; soru kökündeki vurgu belirleyicidir.