II. Dünya Savaşı ve Sonrası

II. Dünya Savaşı (1939–1945), insanlık tarihinin en kanlı savaşıdır. Mihver (Almanya, İtalya, Japonya) ile Müttefikler (İngiltere, Fransa, SSCB, ABD ve diğerleri) arasında yaşanmış; sonunda Birleşmiş Milletler kurulmuş, dünya iki kutuplu bir yapıya geçmiştir.

Savaşın başlaması ve genişlemesi

Almanya 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırmış, İngiltere ve Fransa 3 Eylül 1939'da Almanya'ya savaş ilan etmiştir. Almanya 1940'ta Fransa'yı yenmiş, İngiltere'yi hava saldırılarıyla teslim almaya çalışmış ancak başaramamıştır. 22 Haziran 1941'de Barbarossa Harekâtı ile SSCB'ye saldırmıştır. Japonya'nın 7 Aralık 1941'de Pearl Harbor'a baskın yapması üzerine ABD savaşa girmiştir.

Dönüm noktaları ve savaşın sonu

• Stalingrad Muharebesi (1942–1943): Alman ilerleyişi Doğu Cephesi'nde durduruldu.
• El Alameyn (1942): Kuzey Afrika'da Mihver kuvvetleri yenildi.
• 6 Haziran 1944: Normandiya çıkarması (Overlord Harekâtı) ile Batı'da ikinci cephe açıldı.
• Mayıs 1945: Almanya kayıtsız şartsız teslim oldu.
• 6 ve 9 Ağustos 1945: ABD, Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası attı; Japonya 2 Eylül 1945'te teslim belgesini imzaladı.

Savaş dönemi konferansları

• Tahran (1943): Roosevelt, Churchill ve Stalin Batı'da ikinci cephe açılmasını kararlaştırdı.
• Bretton Woods (1944): IMF ve Dünya Bankası'nın kurulması kararlaştırıldı.
• Yalta (Şubat 1945): Almanya'nın işgal bölgelerine ayrılması ve BM'nin kurulması görüşüldü.
• Potsdam (Temmuz–Ağustos 1945): Almanya'nın yönetimi düzenlendi, Japonya'ya teslim çağrısı yapıldı.
• San Francisco (1945): BM Antlaşması imzalandı; BM 24 Ekim 1945'te resmen kuruldu.

Türkiye ve II. Dünya Savaşı

Cumhurbaşkanı İsmet İnönü döneminde Türkiye aktif tarafsızlık / denge politikası izlemiştir. 19 Ekim 1939'da İngiltere ve Fransa ile Üçlü İttifak (karşılıklı yardım antlaşması), 18 Haziran 1941'de Almanya ile Saldırmazlık ve Dostluk Antlaşması imzalanmıştır. Müttefikler Türkiye'yi savaşa sokmak için Adana Görüşmesi (1943) ve Kahire Konferansı (1943) ile baskı yapmıştır. Türkiye Ağustos 1944'te Almanya ile ilişkilerini kesmiş, 23 Şubat 1945'te Almanya ve Japonya'ya sembolik olarak savaş ilan ederek San Francisco Konferansı'na katılma hakkı kazanmış ve BM'nin kurucu üyesi olmuştur. İç politikada Millî Korunma Kanunu (1940), Varlık Vergisi (1942) ve Toprak Mahsulleri Vergisi (1943) uygulanmıştır.

Savaş sonrası Sovyet baskısı

SSCB Mart 1945'te 1925 tarihli Türk-Sovyet Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması'nı yenilemeyeceğini bildirmiş; ardından Kars-Ardahan bölgesini ve Boğazlarda üs istemiştir. Bu baskı Türkiye'yi Batı bloğuna yöneltmiştir.

Sınavda çıkabilecek kısa bilgiler

• Savaş 1 Eylül 1939'da Almanya'nın Polonya'ya saldırısıyla başladı.
• Almanya'nın SSCB'ye saldırısının kod adı Barbarossa'dır (1941).
• ABD, Pearl Harbor baskını (7 Aralık 1941) üzerine savaşa girdi.
• Normandiya çıkarmasının kod adı Overlord'dur (6 Haziran 1944).
• İlk atom bombası 6 Ağustos 1945'te Hiroşima'ya atıldı.
• IMF ve Dünya Bankası Bretton Woods (1944) kararlarıyla kuruldu.
• BM Antlaşması San Francisco'da imzalandı; BM 24 Ekim 1945'te kuruldu.
• Türkiye İngiltere ve Fransa ile 19 Ekim 1939'da ittifak yaptı.
• Türkiye-Almanya Saldırmazlık Paktı 18 Haziran 1941'de imzalandı.
• İnönü-Churchill görüşmesi Adana'da (1943) yapıldı.
• Türkiye Almanya ve Japonya'ya 23 Şubat 1945'te savaş ilan etti.
• Varlık Vergisi 1942'de çıkarıldı.

Sınavda dikkat

• Türkiye'nin savaş ilanı semboliktir; amaç BM kuruluş konferansına katılmaktır, fiilen savaşmamıştır.
• BM Antlaşması San Francisco'da imzalanmıştır; Bretton Woods ekonomik kurumlarla (IMF, Dünya Bankası) ilgilidir.
• Barbarossa (Almanya→SSCB) ile Overlord (Normandiya çıkarması) karıştırılmamalıdır.
• SSCB'nin talepleri Kars-Ardahan ve Boğazlarda üstür; Hatay ile ilgisi yoktur.