Karadeniz Bölgesi

Karadeniz Bölgesi, kıyıya paralel uzanan yüksek dağları, her mevsim yağışlı iklimi, gür ormanları ve dağınık kırsal yerleşmeleriyle diğer bölgelerden ayrılır. Batı, Orta ve Doğu Karadeniz olmak üzere üç bölüme ayrılır. İl sayısı en fazla olan coğrafi bölgedir.

Yer şekilleri

Kuzey Anadolu Dağları kıyı boyunca sıralanır; bölgenin en yüksek noktası Doğu Karadeniz'deki Kaçkar Dağıdır. Dağlar kıyıya paralel olduğundan kıyılar boyuna, az girintili ve doğal liman bakımından fakirdir; Sinop doğal liman özelliği gösteren ender yerlerdendir ve Türkiye'nin en kuzey noktası İnceburun Sinop'tadır. Bol yağış, dik yamaç ve killi tabakalar nedeniyle heyelan en sık bu bölgede görülür; Tortum, Sera ve Zinav gibi heyelan set gölleri oluşmuştur. Kızılırmak Bafra, Yeşilırmak Çarşamba deltasını oluşturur. Doğu Karadeniz'de kıyı ovası yok denecek kadar azdır; bu nedenle Ordu–Giresun (2015) ve Rize–Artvin (2022) havalimanları denize dolgu yapılarak inşa edilmiştir.

İklim ve bitki örtüsü

Karadeniz ikliminde yaz serin, kış ılık geçer; yağış her mevsime dağılmış olup en fazla sonbaharda düşer. Türkiye'nin en çok yağış alan yeri Rize çevresidir. Kıyıdan yükseğe doğru geniş yapraklı, karışık ve iğne yapraklı ormanlar, en üstte alpin çayırlar yer alır. Doğu Karadeniz'in iç kesimlerinde (Bayburt, Gümüşhane) karasallık artar.

Ekonomi

• Tarım: Fındık (Ordu, Giresun, Trabzon, Samsun, Düzce, Sakarya), çay (en çok Rize), mısır, Samsun'da tütün ve çeltik, Amasya'da elma, Tokat'ta üzüm ve domates.
• Hayvancılık: Yayla hayvancılığı ve arıcılık yaygındır; kıyıda hamsi başta olmak üzere balıkçılık gelişmiştir.
• Madencilik ve enerji: Zonguldak taş kömürü, Artvin Murgul, Kastamonu Küre ve Rize Çayeli'nde bakır; Çoruh üzerindeki Deriner ve Yusufeli barajları; Sakarya Gaz Sahası'nın gazı Filyos'tan karaya çıkar.
• Sanayi: Karabük ve Ereğli demir–çelik, Rize ve Trabzon'da çay fabrikaları (ÇAYKUR'un merkezi Rize), Samsun'da gıda ve ilaç, Giresun–Ordu'da fındık işleme.
• Turizm: Yayla turizmi (Ayder, Uzungöl), Sümela Manastırı (Trabzon), Safranbolu (Karabük), Amasra, Yedigöller ve Abant.

Sınavda çıkabilecek kısa bilgiler

• Türkiye'nin en çok yağış alan yeri Rize çevresidir.
• Karadeniz kıyısında en çok yağış sonbaharda düşer.
• Bölgenin en yüksek dağı Kaçkar'dır.
• Heyelan en sık Karadeniz'de görülür.
• Türkiye'nin en kuzey noktası Sinop İnceburun'dur.
• Kırsal yerleşme dağınık dokuludur.
• Fındıkta Türkiye dünya birincisidir; üretim bu bölgededir.
• Taş kömürü yalnız Zonguldak'ta çıkarılır.
• Ordu–Giresun ve Rize–Artvin havalimanları denize dolgu ile yapılmıştır.
• ÇAYKUR'un genel müdürlüğü Rize'dedir.
• Bafra ve Çarşamba delta ovalarıdır.
• Bölge Batı, Orta ve Doğu Karadeniz bölümlerine ayrılır.

Sınavda dikkat

• Karadeniz kıyısında yağış her mevsime dağılmıştır ama en çok sonbaharda düşer.
• Kıyıya paralel dağlar deniz etkisinin iç kesime geçmesini engeller.
• Tarımsal nüfus yoğunluğunun yüksekliği dar ve parçalı tarım alanlarından kaynaklanır.
• Doğal liman azlığı kıyıların boyuna ve az girintili olmasıyla ilgilidir.