Kuruluş ve Yükselme Dönemi

Osmanlı Devleti, Söğüt ve Domaniç çevresinde küçük bir uç beyliği olarak doğmuş; iki yüzyıl içinde üç kıtaya yayılan bir cihan devletine dönüşmüştür. Kuruluş dönemi 1299-1453, Yükselme dönemi 1453-1579 (Sokullu Mehmet Paşa'nın ölümü) olarak kabul edilir.

Osman ve Orhan Bey

Osman Bey döneminde Bizans'la yapılan ilk savaş Koyunhisar (Bafeus, 1302)dır. Orhan Bey Bursa'yı alarak başkent yapmış (1326), Maltepe (Palekanon, 1329) Savaşı'nda Bizans'ı yenmiş, İznik ve İzmit'i almıştır. Karesioğullarının topraklarını katmış, Çimpe Kalesi'nin alınmasıyla (1353) Rumeli'ye geçilmiştir. İlk düzenli ordu (yaya ve müsellem) ve ilk Osmanlı medresesi (İznik) bu döneme aittir.

I. Murat ve Yıldırım Bayezid

I. Murat Edirne'yi alıp başkent yapmış, Kapıkulu ve Yeniçeri Ocağını kurmuş, Pençik sistemini uygulamıştır. 1389 I. Kosova Savaşı'nda Haçlıları yenmiş, savaş alanında şehit edilmiştir. Yıldırım Bayezid 1396 Niğbolu'da Haçlı ordusunu yenmiş, İstanbul'u kuşatmış ve Anadolu Hisarı'nı yaptırmıştır. 1402 Ankara Savaşı'nda Timur'a yenilmiş, Fetret Devri (1402-1413) başlamıştır. Devleti yeniden toplayan Çelebi Mehmettir.

II. Murat

Edirne-Segedin Antlaşması (1444) Haçlılarla yapılmış, Haçlılar antlaşmayı bozunca 1444 Varna ve 1448 II. Kosova savaşları kazanılmıştır. II. Kosova ile Balkanlar'ın Türk yurdu olduğu kesinleşmiştir.

Fatih Sultan Mehmet

29 Mayıs 1453'te İstanbul fethedilmiş; Orta Çağ kapanmış, Yeni Çağ başlamıştır. Kuşatma öncesi Rumeli Hisarı yaptırılmıştır. Fatih, Trabzon Rum İmparatorluğuna son vermiş, 1473 Otlukbeli'de Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ı yenmiş, Kırım'ı (1475) Osmanlı himayesine almıştır. Kanunname-i Âl-i Osman ile devlet teşkilatını düzenlemiştir.

II. Bayezid ve Yavuz Sultan Selim

II. Bayezid döneminde Cem Sultan olayı dış politikayı pasifleştirmiştir. Yavuz, 1514 Çaldıran'da Safevileri, 1515 Turnadağ'da Dulkadiroğullarını, 1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye'de Memlükleri yenmiştir. Mısır seferiyle halifelik Osmanlı'ya geçmiş, Kutsal Emanetler İstanbul'a getirilmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman

Belgrad (1521), Rodos (1522), Mohaç (1526), I. Viyana Kuşatması (1529) önemli olaylardır. Barbaros Hayrettin Paşa 1538 Preveze Deniz Savaşı'nı kazanmış, Akdeniz bir Türk gölü hâline gelmiştir. Safevilerle ilk resmî antlaşma Amasya Antlaşması (1555)dır. Fransa'ya ilk geniş kapitülasyonlar Kanuni döneminde verilmiştir. Kanuni 1566'da Zigetvar seferinde ölmüştür.

Sınavda çıkabilecek kısa bilgiler

• Osmanlı-Bizans arasındaki ilk savaş Koyunhisar (1302) Savaşı'dır.
• Bursa 1326'da alınmış ve başkent olmuştur.
• Rumeli'ye geçiş Çimpe Kalesi ile olmuştur.
• Yeniçeri Ocağı I. Murat döneminde kurulmuştur.
• Savaş alanında şehit düşen tek padişah I. Murat'tır.
• Ankara Savaşı 1402'de Timur'a karşı kaybedilmiştir.
• Varna Savaşı 1444, II. Kosova 1448'de yapılmıştır.
• İstanbul 29 Mayıs 1453'te fethedilmiştir.
• Otlukbeli Savaşı 1473'te Uzun Hasan'a karşıdır.
• Çaldıran 1514, Mercidabık 1516, Ridaniye 1517'dir.
• Halifelik Yavuz döneminde Osmanlı'ya geçmiştir.
• Mohaç Meydan Muharebesi 1526'da yapılmıştır.
• Preveze Deniz Savaşı 1538'de Barbaros komutasında kazanılmıştır.
• Amasya Antlaşması (1555) Safevilerle yapılan ilk antlaşmadır.

Sınavda dikkat

• Rumeli Hisarı Fatih'in, Anadolu Hisarı Yıldırım Bayezid'in eseridir.
• Balkanların Türk yurdu oluşu II. Kosova (1448) ile kesinleşir; I. Kosova 1389'dur.
• Mercidabık ve Ridaniye Memlüklere, Çaldıran Safevilere karşıdır.
• Yükselme dönemi 1579'da Sokullu'nun ölümüyle sona erer; Kanuni'nin ölümüyle değil.