Tarım ve Hayvancılık

Türkiye; iklim çeşitliliği, yer şekillerinin farklılığı ve geniş ova–plato alanları sayesinde çok sayıda tarım ürününün yetiştirilebildiği bir ülkedir. Tarımsal üretimi iklim (sıcaklık, yağış, don olayı), yer şekilleri (eğim, yükselti), toprak, sulama ve pazar–ulaşım koşulları belirler. Akdeniz ve Ege'nin kıyı kesimlerinde mikroklima alanları ve seracılık önemlidir.

Başlıca tarım ürünleri ve yetişme alanları

• Buğday: Her bölgede yetişir; en çok İç Anadolu (Konya), Güneydoğu Anadolu ve Trakya'da.
• Pamuk: Uzun ve sıcak yaz ister; GAP ile Şanlıurfa (Harran) en büyük üretim alanı olmuştur; Aydın, Adana, Hatay, Diyarbakır.
• Fındık: Türkiye dünya üretiminde birinci sıradadır; Ordu, Giresun, Trabzon, Samsun, Düzce, Sakarya.
• Çay: Yıl boyu nem ve asitli toprak ister; yalnız Doğu Karadeniz'de, en çok Rize, ayrıca Trabzon ve Artvin.
• Zeytin: Kış ılıklığı ister; Ege (Aydın, İzmir, Manisa, Muğla, Balıkesir), Akdeniz ve Güney Marmara (Gemlik).
• Şeker pancarı: En çok Konya; İç Anadolu ve Trakya. Sanayi bitkisidir, fabrikalar üretim alanına yakın kurulur.
• Ayçiçeği: En çok Trakya (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli).
• Çeltik: Bol su ister: Edirne (Meriç), Samsun (Bafra–Çarşamba), Çorum, Balıkesir.
• Tütün: Ege (Manisa, İzmir), Karadeniz (Samsun) ve Güneydoğu (Adıyaman).
• Turunçgiller ve muz: Akdeniz kıyıları (Adana, Mersin, Antalya, Hatay); muz Anamur ve Alanya'da.
• Kayısı: Malatya. Antep fıstığı: Gaziantep, Şanlıurfa, Siirt. Kuru incir: Aydın. Çekirdeksiz kuru üzüm: Manisa.

Hayvancılık

• Büyükbaş (sığır): Gür çayırların bulunduğu Doğu Anadolu (Erzurum, Kars, Ağrı, Ardahan) ve Karadeniz; besi ve süt sığırcılığı batıda modern işletmelerde.
• Koyun: Bozkırların yaygın olduğu İç Anadolu ve Doğu Anadolu.
• Kıl keçisi: Engebeli ve makilik alanlarda, özellikle Akdeniz'in Toros kesimlerinde.
• Tiftik (Ankara) keçisi: Ankara ve çevresi; tiftiğinden yapağı ve dokuma ürünleri.
• Kümes hayvancılığı: Pazara yakınlık nedeniyle Marmara (Sakarya, Bursa, Balıkesir) ve Ege'de gelişmiştir.
• İpek böcekçiliği: Dut ağacına bağlı; Bursa ve çevresi. Arıcılık: Ordu ve Muğla (çam balı) öne çıkar.

Tarımın sorunları

Arazinin miras yoluyla parçalanması, sulanan alanların yetersizliği, erozyon, verimsiz geleneksel yöntemler, İç Anadolu'da yağış azlığına bağlı nadas uygulaması, kırsal nüfusun yaşlanması ve iklim değişikliğiyle artan kuraklık başlıca sorunlardır. GAP, KOP, DAP gibi bölgesel projeler ve toplulaştırma çalışmaları bu sorunları azaltmayı amaçlar.

Sınavda çıkabilecek kısa bilgiler

• Çay yalnız Doğu Karadeniz'de yetişir; en çok Rize'de.
• Fındıkta Türkiye dünya birincisidir.
• Pamuk üretiminde Şanlıurfa (Harran Ovası) ilk sıradadır.
• Şeker pancarı üretiminde Konya öndedir.
• Ayçiçeği üretiminin merkezi Trakyadır.
• Kayısı Malatya, kuru incir Aydın, çekirdeksiz kuru üzüm Manisa ile özdeşleşmiştir.
• Muz, mikroklima alanı olan Anamur ve Alanya'da yetişir.
• Büyükbaş hayvancılık en çok Doğu Anadolu'nun yüksek platolarında yapılır.
• Kıl keçisi Toroslar, tiftik keçisi Ankara çevresiyle bilinir.
• İpek böcekçiliği en çok Bursa çevresinde yapılır.
• Nadas en çok yağışı az olan İç Anadolu'da uygulanır.
• Çeltik tarımı Edirne, Samsun, Çorum ve Balıkesir'de yoğunlaşır.

Sınavda dikkat

• Pamukta ilk sıra artık Adana değil, GAP sulamalarıyla Şanlıurfa'dır.
• Doğu Anadolu'da büyükbaşın yaygın olmasının nedeni yaz yağışlarıyla gelişen gür çayırlardır.
• Kümes hayvancılığı iklimle değil, pazar ve yem kolaylığıyla ilgilidir.
• Zeytin kış soğuğuna dayanıksızdır; iç kesimlere sokulamaz.