Türkiye'de Nüfus

TÜİK'in Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2025 sonuçlarına göre (açıklanma: 9 Şubat 2026) Türkiye'de ikamet eden nüfus 31 Aralık 2025 itibarıyla 86.092.168 kişidir. Nüfus bir yılda 427.224 kişi artmış, yıllık nüfus artış hızı 2024'teki binde 3,4'ten 2025'te binde 5'e yükselmiştir. Nüfusun %50,02'si erkek, %49,98'i kadındır.

Nüfusun dağılışı

Nüfus dağılışını doğal ve beşerî etkenler belirler. Doğal etkenler: iklim, yer şekilleri, yükselti, su kaynakları ve toprak verimliliği. Beşerî ve ekonomik etkenler: sanayi, ticaret, ulaşım, turizm, madencilik ve tarım olanakları. Nüfus en yoğun olarak Marmara çevresinde, Ege ve Akdeniz kıyı ovalarında, Karadeniz kıyı şeridinde ve büyük şehirlerde toplanır. Doğu Anadolu'nun yüksek ve engebeli kesimleri, İç Anadolu'nun kurak alanları (Tuz Gölü çevresi) ile karstik Teke ve Taşeli platoları seyrek nüfusludur.

İllere göre nüfus (2025)

• İstanbul 15.754.053 kişiyle en kalabalık ildir; Türkiye nüfusunun %18,3'ü İstanbul'da yaşar.
• İstanbul'u Ankara (5.910.320), İzmir (4.504.185), Bursa (3.263.011) ve Antalya (2.777.677) izler.
• En az nüfuslu il Bayburttur (82.836).
• İstanbul'un Esenyurt ilçesi (1.003.905) nüfusu 1 milyonu aşan ilk ilçe olmuştur.
• 2025'te 33 ilin nüfusu azalmıştır (2024'te bu sayı 40 idi).

Nüfus yoğunluğu

Aritmetik nüfus yoğunluğu toplam nüfusun yüzölçümüne bölünmesiyle bulunur. 2025'te Türkiye ortalaması km²'ye 112 kişidir; en yüksek İstanbul (2.943), en düşük Tunceli (11) ilidir. Fizyolojik yoğunluk toplam nüfusun tarım alanına, tarımsal yoğunluk ise tarımla geçinen nüfusun tarım alanına oranıdır. Tarım alanlarının dar ve parçalı olduğu Doğu Karadeniz kıyılarında tarımsal yoğunluk çok yüksektir; geniş tarım alanlarına sahip İç Anadolu'da ise düşüktür.

Nüfus politikaları

Cumhuriyet'in ilk yıllarında savaşların yol açtığı kayıplar nedeniyle 1923–1965 arasında nüfus artışı özendirildi. 1965'te çıkarılan Nüfus Planlaması Kanunu ile artışı sınırlayıcı döneme geçildi. Günümüzde doğurganlığın yenileme düzeyinin (2,10) altına düşmesi ve yaşlanma nedeniyle aileyi ve doğumu destekleyen politikalar öne çıkmıştır; 2025 yılı "Aile Yılı" ilan edilmiştir.

Sınavda çıkabilecek kısa bilgiler

• ADNKS 2025'e göre Türkiye nüfusu 86.092.168 kişidir.
• 2025 yıllık nüfus artış hızı binde 5tir (2024: binde 3,4).
• En kalabalık il İstanbul, en az nüfuslu il Bayburttur.
• İstanbul'u nüfusta Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya izler.
• Türkiye'nin aritmetik nüfus yoğunluğu km²'de 112 kişidir.
• Nüfus yoğunluğu en yüksek il İstanbul, en düşük il Tuncelidir.
• Nüfusu 1 milyonu aşan ilk ilçe Esenyurttur.
• Nüfusun yaklaşık %18,3'ü İstanbul'da yaşar.
• Tarımsal nüfus yoğunluğu en fazla Doğu Karadeniz kıyılarındadır.
• Nüfus artışını sınırlayan politika 1965'te başlamıştır.
• Seyrek nüfuslu alanların başlıcaları Doğu Anadolu'nun yüksek kesimleri, Tuz Gölü çevresi ve Teke-Taşeli'dir.
• 2025 yılı Türkiye'de "Aile Yılı" ilan edilmiştir.

Sınavda dikkat

• Aritmetik yoğunlukta toplam nüfus, tarımsal yoğunlukta yalnız tarımla geçinen nüfus kullanılır.
• En az nüfuslu il Bayburt, en seyrek nüfuslu (yoğunluğu en düşük) il Tunceli'dir.
• Tuz Gölü çevresinin seyrek nüfuslu olmasının nedeni yükselti değil, kuraklıktır.
• Nüfus artış hızı 2025'te bir önceki yıla göre artmıştır; düşmemiştir.