Paragraf Tamamlama

Soru tipi

Paragrafın başında, ortasında ya da sonunda bırakılan boşluğa, akışa en uygun cümlenin getirilmesi istenir. Doğru cümle hem konu hem bakış açısı hem de bağlantı bakımından paragrafa uymalıdır.

Boşluk başta ise

• Boşluğa giriş cümlesi gelir: kendi başına anlamlı, bağlaçla ya da "bu, şu" gibi gösterme sözcükleriyle başlamayan, konuyu genel olarak ortaya koyan cümle.
• Boşluktan sonraki cümle "bu", "ayrıca", "ancak" gibi bir sözcükle başlıyorsa, boşluktaki cümle o sözcüğün gönderme yaptığı kavramı içermelidir.

Boşluk ortada ise

• Boşluk, önceki ve sonraki cümle arasında köprü kurar. Her iki cümleye de bağlanabilen seçenek doğrudur.
• Sonraki cümle "Bunun nedeni..." diye başlıyorsa boşluğa bir sonuç ya da durum bildiren cümle gelir.
• Sonraki cümle "Örneğin..." diye başlıyorsa boşluğa genel bir yargı gelir.

Boşluk sonda ise

• Boşluğa paragrafı toparlayan sonuç cümlesi gelir; çoğu zaman ana düşünceyi verir.
• Yeni bir konu açan, açıklama bekleyen ya da paragrafın genel yargısına ters düşen cümle sonda yer alamaz.
• "Kısacası, demek ki, bu yüzden" gibi bağlayıcılarla başlayan seçenekler güçlü adaydır; ancak bağlayıcıdan sonraki yargının paragrafla uyumunu yine kontrol et.

Çözüm yöntemi

• Paragrafın konusunu ve yazarın tutumunu (olumlu, olumsuz, eleştirel) belirle.
• Boşluğun hemen önündeki ve arkasındaki cümleyi dikkatle oku; zamir ve bağlaçların gönderme yaptığı yeri bul.
• Seçeneği boşluğa yerleştirip paragrafı baştan oku; akışın kesilip kesilmediğine bak.

Örnek

"Bir dilin zenginliği yalnız sözcük sayısıyla ölçülmez. ...... Örneğin Türkçede ekler aracılığıyla tek bir kökten onlarca yeni sözcük türetilebilir." Boşluğa "örneğin" ile açılan bilgiyi genelleyen bir cümle gelmelidir: "Dilin kendi olanaklarıyla yeni kavramları karşılayabilmesi de bu zenginliğin önemli bir göstergesidir." Sözcük sayısını öne çıkaran ya da yabancı dillere geçen bir cümle akışı bozar.

Sınavda dikkat

• Başa gelecek cümle bağımsız olmalı; bağlaç ya da gösterme zamiriyle başlamamalı.
• Ortadaki boşlukta seçenek hem öncekine hem sonrakine bağlanmalıdır; yalnız birine uyan seçenek çeldiricidir.
• Sonuç cümlesi yeni bir tartışma başlatmaz, paragrafı kapatır.
• Paragrafın tutumunu tersine çeviren seçenek, konu aynı olsa bile yanlıştır.
• Anlamca doğru ama paragrafın kapsamını aşan genellemelere dikkat et.