Geçici Koruma ve Uluslararası Korumaya İlişkin Diğer Hükümler

Geçici koruma (md. 91)

Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara sağlanabilir. Hüküm takdir yetkisi tanıyan bir dille (“sağlanabilir”) yazılmıştır. Geçici koruma, münferit taleplere dayalı uluslararası korumadan (mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma) ayrı bir koruma türüdür.

Bu kişilerin Türkiye’ye kabulü, kalışı, hak ve yükümlülükleri, çıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı tedbirler, ulusal ve uluslararası kurumlarla iş birliği ve koordinasyon ile merkez ve taşrada görev alacak kurumların görev ve yetkileri Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Uluslararası koruma süreçlerinde iş birliği (md. 92)

• Bakanlık, 1173 sayılı Kanun çerçevesinde BMMYK, Uluslararası Göç Örgütü, diğer uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yapabilir.
• BMMYK’nın Sözleşme hükümlerinin uygulanmasına nezaret görevinde gerekli iş birliği sağlanır.
• Bakanlık, Dışişleri Bakanlığının uygun görüşüyle BMMYK ile uluslararası anlaşma niteliği taşımayan protokoller yapmaya yetkilidir.
• BMMYK’nın başvuru sahiplerine sınır kapıları dâhil erişimi sağlanır; başvuru bilgilerine erişimi ise başvuru sahibinin kabul etmesi şartıyla mümkündür. BMMYK başvurunun her aşamasında görüşlerini yetkililere iletebilir.

Menşe ülke bilgisi (md. 93)

Başvurular incelenirken etkin ve adil karar verebilmek ve iddiaların doğruluğunu tespit etmek için menşe, ikamet ve transit ülkelerle ilgili BMMYK kaynakları ve diğer kaynaklardan güncel bilgi toplanır. Menşe ülke bilgi sisteminin kurulması ve işletilmesi Genel Müdürlükçe belirlenecek usul ve esaslara göre yapılır.

Gizlilik ve kişisel dosyaya erişim (md. 94)

• Başvuru sahibinin ve statü sahibinin tüm bilgi ve belgelerinde gizlilik esastır.
• Kişi, yasal temsilcisi veya avukatı kişisel dosyadaki belgeleri inceleyebilir ve birer örneğini alabilir.
• Millî güvenlik, kamu düzeninin korunması ve suç işlenmesinin önlenmesine ilişkin belgeler incelenemez ve verilemez.

Kabul ve barınma merkezleri (md. 95)

• Barınma ihtiyacını kişinin kendisinin karşılaması esastır.
• Merkezleri Genel Müdürlük kurabilir; merkezler valilikler tarafından işletilir. Genel Müdürlük, kamu kurumları, Türkiye Kızılay Derneği ve göç alanında uzman kamu yararına çalışan derneklerle protokol yaparak işlettirebilir.
• Özel ihtiyaç sahiplerinin barındırılmasına öncelik verilir; imkânlar ölçüsünde aile bütünlüğü korunur.
• Merkez dışında ikamet edenler de merkezdeki hizmetlerden yararlandırılabilir; hizmetler satın alma yoluyla da yürütülebilir.
• Göç alanında uzman STK temsilcileri Genel Müdürlüğün izniyle merkezleri ziyaret edebilir.

Sınavda dikkat

• Geçici koruma kitlesel gelişlerde ve Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
• Kabul ve barınma merkezlerini kurma yetkisi Genel Müdürlüğün, işletme görevi valiliklerindir. (Geri gönderme merkezleri ise Bakanlıkça işletilir.)
• BMMYK ile yapılan protokoller uluslararası anlaşma niteliği taşımaz; Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü gerekir.
• Dosyaya erişimin istisnası: millî güvenlik, kamu düzeni ve suçun önlenmesine ilişkin belgeler.
• Not: Metindeki “Genel Müdürlük” bugün Göç İdaresi Başkanlığıdır.