Gümrük Tarifesi ve Eşyanın Tarife Pozisyonlarına Ayrılması

Vergilerin hesaplanmasında esas tarife (md. 15/1-2)

Gümrük vergileri, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanır. Eşya ticaretine ilişkin özel hükümlerle belirlenmiş diğer önlemler de gerektiğinde eşyanın tarife pozisyonuna göre uygulanır. Bu nedenle tarife pozisyonu yalnız vergiyi değil, ticaret politikası önlemlerini de belirler.

Gümrük Tarifesinin kapsamı (md. 15/3)

• Cumhurbaşkanınca kabul edilen Türk Gümrük Tarife Cetveli,
• Bu cetvele dayanan veya alt açılım ekleyen, tarife önlemleri için tespit edilen diğer cetveller,
• Eşyaya uygulanacak gümrük vergi oranları ile tarım politikası kapsamındaki özel ithalat vergileri,
• Türkiye'nin bazı ülkelerle yaptığı anlaşmalardaki tercihli tarife uygulamaları (d),
• Türkiye'nin tek taraflı olarak tanıdığı tercihli tarife uygulamaları (e),
• Bazı eşyaya şartlı uygulanacak muafiyet veya indirimler (f),
• Bunların dışında kalan diğer tarife uygulamaları.

Tercihli uygulamayı talep hakkı (md. 15/4)

Sabit oranlı vergilendirme hükümleri saklı kalmak üzere, (d), (e) ve (f) bentlerindeki koşulları taşıyan eşyanın ithalinde beyan sahibi, genel tarife yerine bu tercihli hükümlerin uygulanmasını isteyebilir. Koşullar yerine getirilmişse talep, gümrük işlemlerinin tamamlanmasından veya eşyanın tesliminden sonra da yapılabilir.

Hacimle sınırlı tarife uygulamalarının sona ermesi (md. 15/5)

• Tarife kotası: tespit edilen ithalat hacmi sınırına ulaşıldığında kendiliğinden sona erer.
• Tarife tavanı: Cumhurbaşkanı Kararı ile sona erer.

Tarife pozisyonunun belirlenmesi (md. 15/6-7)

Tarife pozisyonunun belirlenmesi, eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetvelinin veya diğer cetvellerin hangi alt açılımına girdiğinin tespitidir. Gümrük Tarife Cetveli, izahnamesi ve eşya fihristi bugün Ticaret Bakanlığınca hazırlanır ve Resmî Gazetede yayımlanır; yayımlanan metinler idari ve kazai uygulamalarda esas tutulur.

Mahiyet ve nihai kullanım nedeniyle tercihli uygulama (md. 16)

Bazı eşya, mahiyeti ve nihai kullanım şekli gerekçesiyle tercihli tarife uygulamasından yararlanabilir; bu uygulama Cumhurbaşkanınca belirlenen şartlara tabidir. İzin gerekiyorsa Kanunun 80 ve 81 inci maddeleri (izin hükümleri) uygulanır. Buradaki tercihli tarife uygulaması, tarife kotaları kapsamında olsa dahi, ithalat vergilerinde bir indirim veya şartlı muafiyet anlamına gelir.

Sınavda dikkat

• Vergi, beyan tarihinde değil gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan tarifeye göre hesaplanır.
• Tarife kotası hacme ulaşınca, tarife tavanı Cumhurbaşkanı Kararıyla sona erer.
• Türk Gümrük Tarife Cetvelini kabul eden makam Cumhurbaşkanıdır; cetvel, izahname ve fihristi hazırlayan Ticaret Bakanlığıdır.
• Tercihli tarife talebi eşyanın tesliminden sonra da yapılabilir.