İlamların icrası

Para ve teminat dışındaki ilamlar

• Taşınır teslimi (md. 24): İlam icra dairesine verilince borçluya yedi gün içinde teslim için icra emri tebliğ edilir. Mal borçlunun elindeyse zorla alınır; elinde değilse ilamda yazılı değeri alınır, ödenmezse ayrıca icra emrine gerek olmadan haciz yoluyla tahsil edilir.
• Taşınmaz tahliye ve teslimi (md. 26): Yine yedi günlük icra emri gönderilir; borçlu uymazsa ilam zorla icra edilir. Teslim edilen taşınmaza haklı sebep olmaksızın tekrar giren borçlu ayrıca hükme gerek kalmadan zorla çıkarılır. İlama dâhil olmayan eşya borçluya veya yakınlarına teslim edilir; kimse yoksa muhafaza edilir ve borçlu eşya aynı yerdeyse beş, değilse otuz gün içinde almazsa icra mahkemesi kararıyla satılabilir.
• Üçüncü kişi elindeki taşınmaz (md. 27-29): Davadan sonra hükümden önce tapuya tescil edilmiş bir akde dayanarak işgal varsa alacaklı borçlunun o kişiye karşı haklarını kullanır veya borçluya tazminat davası açar. Lehe hüküm, mahkemece talep olmaksızın tapuya bildirilir ve şerh verilir; bildirimden sonraki el değiştirmeler icrayı etkilemez. Taşınmazı doğrudan işgal ettiğini gösteren tapu kaydı ibraz eden üçüncü kişiye dava açması için yedi gün verilir; dava açılırsa icra geri bırakılır.
• Bir işin yapılması veya yapılmaması (md. 30): Borçlu işi yapmazsa ve iş başkasınca yapılabilecekse masraf bilirkişiye takdir ettirilir ve iş yaptırılır. Yapmama ilamına aykırılık md. 343'teki cezayı gerektirir. İlam yerine getirildikten sonra borçlu onu ortadan kaldıracak eylemde bulunursa ilam yeniden zorla yerine getirilir.
• Gemiler (md. 31/a): Gemilere ilişkin kararlar kesinleşmedikçe icra edilemez.

Para ve teminat ilamları (md. 32-33/a)

• İcra emrinde borcun yedi gün içinde ödenmesi, aynı sürede mal beyanında bulunulması, aksi hâlde hapisle tazyik ve cezalandırma ihtarı yer alır.
• Borçlu icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığını, ertelendiğini (imhal) veya ödendiğini (itfa) ileri sürebilir. İtfa veya imhal, resmî veya onaylı senet ya da ikrarla belgelenmelidir. Tebliğden sonra doğan itfa, imhal ve zamanaşımına dayanan istekler her zaman yapılabilir.
• Geri bırakma talebi reddedilirse borçlu, ancak alacağı karşılayacak teminat göstererek kanun yoluna başvurabilir.
• İcranın zamanaşımı nedeniyle geri bırakılması kararı kesinleşip alacaklıya tebliğ edilince alacaklı yedi gün içinde genel mahkemede dava açabilir.

Müşterek hükümler (md. 34-41)

• İlamların icrası her icra dairesinden istenebilir; takip ilamın icra dairesine verilmesiyle başlar.
• İlama karşı kanun yoluna başvuran borçlu, parayı depo eder veya teminat gösterirse ya da yeterli malı haczedilmişse icranın geri bırakılması kararı almak üzere kendisine süre verilir. Devlet veya adli yardımdan yararlanan teminat göstermez. Nafaka hükümlerinde süre verilemez.
• İlam niteliğindeki belgeler (md. 38): Mahkeme huzurunda yapılan sulh ve kabuller, para borcu ikrarını içeren düzenleme şeklindeki noter senetleri, istinaf ve temyiz kefaletnameleri ve icra dairesindeki kefaletler. Bu icra kefaletleri müteselsil kefalet hükmündedir.
• İlama dayanan takip son işlemden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar; noter senedine dayanan takip ise senedin niteliğine göre Borçlar veya Ticaret Kanunundaki zamanaşımına tabidir.
• İlamın bölge adliye mahkemesince kaldırılması veya Yargıtayca bozulması icrayı olduğu yerde durdurur; borçlu olmadığı kesin ilamla anlaşılırsa icra ayrıca hükme gerek olmadan eski hâline iade edilir; iyi niyetli üçüncü kişilerin hakları korunur.

Sınavda dikkat

• İlamlı takiplerde icra emri süresi ve geri bırakma başvuru süresi yedi gündür.
• Nafaka ilamlarında icranın geri bırakılması için süre verilmez.
• Yalnız onaylanmış (tasdikli) noter senedi değil, düzenleme şeklindeki noter senedi ilam niteliğindedir.
• İlamın zamanaşımı on yıl, son işlemden itibaren.