Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip

Taşınır rehninin paraya çevrilmesi (md. 145-147)

• Taşınır rehniyle güvence altına alınmış alacaklı takip talebinde 58. maddedeki bilgilere ek olarak rehnedilen malı, rehin üçüncü kişice verilmişse onun adını ve sonraki sıradaki rehin hakkı sahibini bildirir.
• İcra dairesi sonraki rehin hakkı sahibine ihbarname gönderir; borçluya ve rehin maliki üçüncü kişiye ödeme emri gönderir. Ödeme süresi on beş gün, itiraz süresi yedi gündür.
• İtiraza 62-72. maddeler uygulanır. Rehin hakkına açıkça itiraz edilmemişse rehin hakkı artık tartışılamaz. Yalnız rehin hakkına itiraz edilirse alacaklı rehin yolundan vazgeçip haciz yoluyla devam edebilir; bu durumda borçluya mal beyanı için yedi gün verilir.

İpoteğin paraya çevrilmesi (md. 148-150/a)

• İpotek alacaklısı yetkili veya taşınmazın bulunduğu yer icra dairesine ipotek akit tablosunun tapudan alınmış resmî örneğini vererek takip talebinde bulunur.
• İpotek tarafları ve sonradan malikler tapuya yurt içinde bir tebligat adresi bildirmek zorundadır; bildirilmezse tescil talebi reddedilir.
• İcra emri (md. 149): Akit tablosu kayıtsız şartsız para borcu ikrarı içeriyor ve alacak muaccelse borçluya ve rehin veren üçüncü kişiye icra emri gönderilir; borç otuz gün içinde ödenmez ve icranın geri bırakılması kararı getirilmezse satış istenebilir.
• İcranın geri bırakılması (md. 149/a): 33. madde uygulanır. Ret kararına karşı istinafa başvuran, takip konusu alacağın %15'i oranında teminat yatırmazsa satış durmaz; istinaf reddedilirse teminat alacaklıya tazminat olarak ödenir.
• Ödeme emri (md. 149/b): Diğer muaccel alacaklarda ödeme süresi otuz gün, itiraz süresi yedi gündür.
• Ödeme emrine itirazda rehin hakkı itiraz konusu yapılamaz; ipoteğin iptali davasında md. 72 kıyasen uygulanır.
• Kredi ipoteklerinde hesap özeti veya ihtar noter aracılığıyla tebliğ edilmişse icra emri usulü uygulanır; borçlu sekiz gün içinde noterden itiraz ettiğini ispatla şikâyet edebilir.

Takip sırasında yapılacaklar (md. 150/b-150/d)

• Rehin kirada ise alacaklının talebiyle kiracılara haber verilir ve kiraların icra dairesine ödenmesi emredilir.
• Takibin başladığı tapuya bildirilir ve şerh verilir; şerhten sonra taşınmazı edinenlere icra veya ödeme emri tebliğ edilmez.
• Satış hazırlıklarına takip talebiyle başlanır; kıymet takdiri takibin kesinleşmesi beklenmeden yaptırılır.

Satış süresi ve rehin açığı (md. 150/e-152)

• Satış, ödeme veya icra emrinin tebliğinden itibaren taşınır rehninde altı ay, taşınmaz rehninde bir yıl içinde istenir; istenmez veya talep geri alınıp yenilenmezse takip düşer.
• Kesinleşen kıymete göre rehin alacağı karşılamayacaksa geçici rehin açığı belgesi verilir; alacaklı bununla diğer malların haczini isteyebilir.
• Rehin satılamaz veya bedeli yetmezse rehin açığı belgesi verilir. Bu belge borç ikrarı içeren senet niteliğindedir. Alacaklı satış yapılmamışsa artırma gününden, yapılmışsa satışın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde haciz yoluyla takip isterse yeniden ödeme emri gerekmez.
• Paylaştırmada md. 138 uygulanır; sıra md. 206'ya göre belirlenir.

Alacaklının bulunamaması ve gemiler (md. 153-153/a)

• İpotek alacaklısı gaipse veya parayı almaktan kaçınıyorsa icra dairesi on beş gün içinde gelmesini tebliğ eder; gelmezse borçlu parayı yatırır ve icra mahkemesi ipoteğin terkinine karar verir.
• Gemi rehinlerinde satış isteme süresi bütün gemiler için üç aydır.

Sınavda dikkat

• Taşınır rehni ödeme emri: ödeme on beş gün; ipotekte icra ve ödeme emri: otuz gün; itiraz her durumda yedi gün.
• İpotek ödeme emrine itirazda rehin hakkı tartışılamaz.
• Satış isteme: taşınır altı ay, taşınmaz bir yıl; süre kaçarsa takip düşer (haciz yolundaki gibi haciz kalkmaz).
• İstinafta %15 teminat yatırılmazsa satış durmaz.