İlçe İdaresi ve Teşkilatı

Kaymakamın konumu (md. 27–28)

İlçe genel idaresinin başı ve mercii kaymakamdır. Kaymakam, ilçede Cumhurbaşkanının idari yürütme vasıtasıdır ve ilçenin genel idaresinden sorumludur. Bakanlıkların ilçedeki teşkilatı, adli ve askeri teşkilat hariç, kaymakamın emri altındadır. İlçedeki teşkilatın başındakiler ilçe idare şube başkanları, bunların emrinde çalışanlar ilçenin ikinci derecede memurlarıdır.

Fark: Vali için Kanun 'Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtası' ifadesini kullanır; kaymakam için yalnız 'idari yürütme vasıtası' denmiştir.

İlçe memurlarının atanması (md. 30)

• 8. maddenin (A) fıkrası dışındaki ilçe idare şube başkanları, il idare şube başkanlarının inhası (önerisi) üzerine valilerce atanır, nakil ve tahvil edilir.
• İlçenin diğer memurları, ilçe idare şube başkanlarının inhası üzerine kaymakamlarca atanır; memuriyetleri valilerce tasdik edilir.

Görev ve yetkiler (md. 31)

• Mevzuatın neşir, ilan ve uygulanmasını sağlar; valinin talimat ve emirlerini yürütür.
• Valiler ilçe işlerini doğrudan kaymakama yazar; kaymakamlar valiyle yazışır. Olağanüstü hâllerde İçişleri Bakanlığı ve diğer Bakanlıklarla yazışabilir, valiye bilgi verir.
• Valilerin talimatları ilçe idare şube başkanlarına kaymakamlar yoluyla tebliğ edilir.
• Adli ve askeri teşkilat dışındaki daireleri, özel işyerlerini, özel idare, belediye ve köy idarelerini denetler; ortaokul ve dengi okulları bizzat ya da müfettişler aracılığıyla denetler.
• İşten el çektirme: ilçe idare şube başkanlarını valinin muvafakatiyle, diğer memurları re'sen işten el çektirebilir.
• Teşkilatı olmayan işleri ilgili bir daireden isteyebilir, yapılması mecburidir; uzman ve fen memurlarından iş isterken bunu valiliğe teklif yoluyla yapar.
• Disiplin: savunma alarak yalnız uyarma ve kınama verir; daha ağırları için teklifte bulunur. Re'sen verdiği cezalar kesindir, tebliğ tarihinden itibaren sicile geçer. Memurlara takdirname de verebilir.
• İzin: ilçe idare şube başkanlarına acele hâllerde 8 güne kadar; tayini kendisine ait memurlara yıllık izinden mahsup edilmek üzere bir aya kadar izin verebilir.
• Askerlik işlemleriyle ilgili şikâyetleri kabul eder; cevabı yeterli bulmazsa durumu valiye bildirir.
• Cumhuriyet Bayramında ilçedeki resmi törenlere başkanlık eder.

Güvenlik görevleri (md. 32–33)

• İlçedeki genel ve özel kolluk kuvvetlerinin amiridir; önleyici kolluk yetkisi kaymakamındır. Kararlarına uymayanlara 66. madde uygulanır.
• Kolluk mensuplarının yerlerini valinin tasvibiyle değiştirebilir (vali bunu kendi yetkisiyle yapar).
• Olayları önleyemeyecekse valiye bilgi verip yardım ister ve en yakın askeri komutanlara haber verir; gelen kuvvet 11/D'ye göre görev yapar.
• Ceza ve tevkifevlerinin muhafazasını ve Cumhuriyet savcısıyla birlikte hükümlü ve tutukluların sağlık şartlarını gözetir.

Sicil, yazışma, teftiş ve toplantı (md. 34–40)

• Kaymakam; ilçe idare şube başkanları ile genel ve özel kolluk amirlerinin birinci, diğer memurların ikinci derecede sicil amiridir.
• Belediye başkanları ve köy muhtarları üst makamlarla yazışmalarını kaymakamlık vasıtasıyla yapar.
• Her yıl bütün bucakları ve köylerin en az yarısını teftiş eder; çıkmadan önce valiyi haberdar eder, sonucu raporla valiye bildirir.
• İlçe idare şube başkanları doğrudan kaymakama karşı sorumludur. Kaymakamın emrini mevzuata aykırı bulurlarsa ona yazarlar; kaymakam ısrar ederse yazılı emir verir ve valiye bildirir; cevap gelene kadar emir kaymakamın sorumluluğunda uygulanır.
• Kaymakam, lüzum gördüğü zamanlarda şube başkanlarını, belediye, ticaret ve ziraat odası başkanlarını toplar; çağrıya gelmemek vazifeden kaçınma sayılır; kararlar valiye bildirilir.

Sınavda dikkat

• Kaymakam yalnız uyarma ve kınama verir; aylıktan kesme valinin yetkisindedir.
• İzin süreleri: şube başkanlarına 8 gün, tayini kendisine ait memurlara 1 ay (yıllık izinden düşülür).
• Şube başkanını işten el çektirmek için valinin muvafakati gerekir; diğer memurlar için gerekmez.
• Teftiş: kaymakam her yıl köylerin en az yarısını, bucak müdürü bucağın bütün köy ve kasabalarını en az birer kez dolaşır.
• Kaymakamın şube başkanları toplantısı için asgari sayı yoktur ('lüzum gördüğü zamanlarda'); vali için yılda en az dört toplantı öngörülmüştür.