Mülki İdare Bölümlerinin Kuruluşları

Mülki idare bölümleri (md. 1)

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre Türkiye, merkezi idare kuruluşu bakımından coğrafya durumuna, iktisadi şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre illere; iller ilçelere; ilçeler de bucaklara bölünmüştür. Bu bölümleme merkezi idarenin taşra örgütlenmesidir; il, ilçe ve bucak birer mülki idare bölümüdür.

Kuruluş ve değişiklik işlemleri (md. 2)

İl, ilçe ve bucak kurulması, kaldırılması; adlarının, bağlılıklarının, merkez ve sınırlarının belirtilmesi ve değiştirilmesi, işlemin önemine göre farklı makamlara bırakılmıştır. Sınavda en çok sorulan nokta, hangi işlemin kanun, hangisinin Cumhurbaşkanı onayı, hangisinin İçişleri Bakanlığının tasvibi ile yapıldığıdır.

Kanun ile yapılanlar (md. 2/A)

• İl ve ilçe kurulması ve kaldırılması,
• il ve ilçe merkezlerinin belirtilmesi,
• il ve ilçe adlarının değiştirilmesi,
• bir ilçenin başka bir ile bağlanması.

Cumhurbaşkanı onayı ile yapılanlar (md. 2/B)

• Bucak kurulması, kaldırılması ve bucak merkezinin belirtilmesi,
• il, ilçe ve bucak sınırlarının değiştirilmesi,
• bucak adlarının değiştirilmesi,
• bir köyün, kasabanın veya bucağın başka bir il ve ilçeye bağlanması,
• mühim mevki ve tabii arazi adlarının değiştirilmesi.

Yeni köy kurulması (md. 2/C)

Yeniden köy kurulması veya bir köyün yerinin değiştirilmesi, Bayındırlık ile Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarının mütalaası (görüşü) alınmak suretiyle yapılır.

İçişleri Bakanlığının tasvibi ile yapılanlar (md. 2/Ç)

• Köy ve kasabaların aynı ilçe içinde bir bucaktan başka bir bucağa bağlanması,
• köy adlarının değiştirilmesi,
• köylerin birleştirilmesi ve ayrılması,
• bir köy, mahalle veya semtin o köyden ayrılıp başka bir köy ile birleştirilmesi.

Görüş alınması gereken hâller (md. 2/D)

Kaza (ilçe) kurulması ve kaldırılması, bir kazanın başka bir vilayete (ile) bağlanması, merkezinin belirtilmesi ve sınırlarının değiştirilmesinde; ayrıca B, C ve Ç bentlerinde yazılı hâllerde ilgili vilayetlerin idare heyetleri ile umumi meclislerinin mütalaaları alınır.

Ad verme kuralı (md. 2/E)

İllere, ilçelere ve bucaklara merkez yapılan şehir, kasaba veya köyün adı verilir. Şu kadar ki bunların coğrafi veya tarihi bir sanı varsa o da isim olarak verilebilir.

Sınavda dikkat

• Ad değişikliği üç düzeydedir: il ve ilçe adı kanunla, bucak adı Cumhurbaşkanı onayıyla, köy adı İçişleri Bakanlığının tasvibiyle değiştirilir.
• Bir ilçenin başka bir ile bağlanması kanunla; bir köyün, kasabanın veya bucağın başka bir il ve ilçeye bağlanması Cumhurbaşkanı onayıyla yapılır.
• İl, ilçe ve bucak sınırlarının değiştirilmesi kanunla değil, Cumhurbaşkanı onayıyla yapılır.
• Köy ve kasabaların aynı ilçe içinde bucak değiştirmesi İçişleri Bakanlığının tasvibiyle olur; ilçe dışına çıkıyorsa Cumhurbaşkanı onayı gerekir.
• Yeni köy kurulmasında İçişleri değil, Bayındırlık ile Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarının görüşü sayılmıştır.