Çeşitli Hükümler

Kirletenin sorumluluğu (md. 28)

• Çevreyi kirletenler ve çevreye zarar verenler, sebep oldukları zararlardan kusur şartı aranmaksızın sorumludur (kusursuz sorumluluk).
• Kirletenin genel hükümlere göre tazminat sorumluluğu da saklıdır.
• Tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren beş yıl sonra zamanaşımına uğrar.

Teşvik (md. 29)

• Kirliliğin önlenmesine yönelik faaliyetler teşvik tedbirlerinden yararlanır; teşvik sistemine Bakanlığın görüşüyle Hazine ve Maliye Bakanlığınca yeni esaslar getirilebilir.
• Sıfır atık yönetim sistemini kuran belediyelere, il özel idarelerine ve işletmelere Bakanlıkça teşvik uygulanır.
• Arıtma tesislerinde kullanılan elektrik tarifesinde, sanayi tarifesinin yüzde ellisine kadar indirim uygulamaya; arıtılmış atıksuyu yeniden kullananlarda bu oranı yüzde yüze kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.
• Ceza gerektiren fiili işleyip yükümlülüğünü süresinde yerine getirmeyenler teşviklerden yararlanamaz; mevcut teşvikleri durdurulur.

Bilgi edinme ve başvuru (md. 30)

Kirleten bir faaliyetten zarar gören veya haberdar olan herkes ilgili mercilere başvurarak önlem alınmasını veya faaliyetin durdurulmasını isteyebilir. Herkes 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında çevreye ilişkin bilgiye ulaşabilir; ancak açıklanması üreme alanları, nadir türler gibi çevresel değerlere zarar verecek bilgilere ilişkin talepler reddedilebilir.

Toprak, hava ve koku (Ek 1, Ek 4, Ek 6, Ek 9)

• Anız yakılması, çayır ve meraların tahribi ve erozyona yol açan faaliyetler yasaktır; ancak ikinci ürün ekilen yörelerde valiliklerin eylem planı çerçevesinde ve sorumluluğunda kontrollü anız yakmaya izin verilebilir.
• Motorlu taşıt sahipleri egzoz emisyon ölçümü yaptırmak zorundadır; üreticiler de üretimde emisyon standartlarını sağlar.
• Standartlara uygun olmayan yakıt ve yakma sistemi üretenlere ruhsat verilmez, verilmişse iptal edilir.
• Kokuya sebep olan emisyonların sınır değerlerin üzerinde çevreye verilmesi yasaktır.

Çevre yönetimi hizmeti ve gönüllüler (Ek 2, Ek 3, Ek 7)

• Çevre kirliliğine neden olacak kuruluşlar çevre yönetimi hizmeti almakla, çevre danışmanlık firmaları hizmet verdikleri kuruluşların aykırı fiillerini Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.
• Bakanlık çevre gönüllüsü görevlendirebilir; bu göreve ücret ödenmez, görevini kötüye kullananların görevi sona erdirilir.
• Bakanlığın istediği veri ve bilgiler bedelsiz ve talep edilen sürede verilir.
• Mevzuatta Yüksek Çevre Kuruluna yapılan atıflar, Cumhurbaşkanınca belirlenen kurul veya mercie yapılmış sayılır (Ek 10).

Ekonomik araçlar (Ek 11-15)

• Geri kazanım katılım payı: listedeki ürünlerden poşetler için satış noktalarından, diğer ürünler için piyasaya sürenlerden veya ithalatçılardan alınır; tutarları iki katına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Pay, izleyen ayın yirmi dördüncü günü sonuna kadar beyan edilir ve ay sonuna kadar ödenir; tahsil edilen tutarlar genel bütçeye gelir yazılır. Ülke genelinde depozito uygulayanlar depozitolu ürünler için muaftır.
• Depozito uygulaması Bakanlığın belirleyeceği ambalaj ve ürünler için 1/1/2022'den itibaren zorunludur.
• Plastik poşetler satış noktalarında ücret karşılığı verilir; taban ücreti Bakanlıkça oluşturulan komisyon belirler.
• Çevre etiketi sistemi gönüllülük esaslıdır; Bakanlık haricinde çevre etiketi adı altında faaliyet yürütülemez.
• Motor yağı değişimleri Bakanlıkça yetki verilen işletmelerce yapılır veya atık yağ bu yerlere teslim edilir.

Marmara Havzası (Ek 16) ve geçici hükümler

• Marmara Denizi Hidrolojik Havzası ile İstanbul, Bursa ve Kocaeli'deki belediyeler 6 ay içinde iş termin planı sunmak ve 3 yıl sonunda ileri atıksu arıtma tesislerini işletmeye almak zorundadır; atıksu gelirlerinin yarısını bu tesislere ayırırlar.
• 23/6/1997'den önce kamu yatırım programına alınmış ve işletmeye başlamış projeler ÇED kapsamı dışındadır (Geçici 3).

Sınavda dikkat

• Kirletenin sorumluluğu kusursuz; zamanaşımı öğrenmeden itibaren beş yıl.
• Elektrik indirimi %50'ye kadar, yeniden kullanımda %100'e kadar; yetki Cumhurbaşkanı.
• Kontrollü anız yakma yalnız ikinci ürün yörelerinde ve valilik sorumluluğunda.
• Çevre gönüllüsüne ücret ödenmez; çevre etiketi gönüllüdür.