Çeşitli Hükümler

Fenni mesuliyet (md. 38)

Halihazır harita ve imar planlarının hazırlanması ve uygulanmasının fenni mesuliyetini mühendisler, mimarlar ve şehir plancıları; yapıların mimari, statik ve her türlü proje ve hesaplarının fenni mesuliyetini ise mühendisler, mimarlar ve görevleri yönetmelikle düzenlenen fen adamları üstlenir.

Yıkılacak derecede tehlikeli yapılar (md. 39)

• Genel güvenlik bakımından tehlikeli metruk yapılar valilikçe, yıkılacak derecede tehlikeli yapılar belediye veya valilikçe tespit edilir.
• Yapı sahibinin adrese dayalı nüfus kayıt sistemindeki adresine üç gün içinde tebligat yapılır; yapılamazsa idarenin internet sayfasında 30 gün ilan edilir ve tebligat yapıya asılır. Binada oturanlara ayrıca tahliye tebligatı yapılır.
• Tebligat veya ilandan sonra 30 günü geçmemek üzere verilen sürede tehlike giderilmezse işi belediye veya valilik yapar; masraf %20 fazlasıyla yapı sahibinden alınır.
• Yapı sahibinin fakruhali (yoksulluğu) belgelenirse masraf idare bütçesinden karşılanır.
• Tehlike boşaltmayı gerektiriyorsa mahkeme kararına gerek olmaksızın zabıta eliyle derhal tahliye edilir.

Kamunun selameti ve arsaların yola bakan yüzleri (md. 40-41)

• Sağlığa ve selamete aykırı enkaz, birikinti, gürültü ve duman çıkaran tesis, çukur ve kuyu gibi mahzurlar ilgililere tebliğ edilir; süresinde giderilmezse idare giderir ve masrafı %20 fazlasıyla alır ya da faaliyeti durdurur.
• Yangın güvenliği kontrollerinde saptanan eksiklikler altı aydan fazla olmamak üzere verilen sürede giderilir.
• Belediye veya valilik, belirli yollar üzerindeki arsaların yola bakan yüzlerinin kapatılmasına karar verebilir; uyulmazsa masraf arsa sahibinden tahsil edilir.

İdari müeyyideler (md. 42)

• Aykırılığın tespitinden itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince, üstlenilen her sorumluluk için ayrı ayrı ceza verilir.
• Cezalar yapı sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde bildirmeyen fenni mesullere uygulanır.
• Temel ceza, yapı sınıf ve grubuna göre aykırılığın metrekaresi üzerinden hesaplanır; tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Metrekareyle hesaplanamayan cephe ve yapı elemanı aykırılıklarında birim fiyatla bulunan bedelin %20'si uygulanır.
• Temel cezaya ayrı ayrı eklenen oranlar: hisseli parselde muvafakatsiz %30, başkasının parselinde %40, kamu tesisi veya umumi hizmet alanında %60, yapılaşmaya yasak alanda %80, can ve mal emniyetini tehdit ediyorsa %100, uygulama imar planı bulunan alanda %20, özel imar rejimli alanda %50, ruhsatsız ise %180, ruhsatı hükümsüz hale geldiği halde sürdürülüyorsa %50, tamamlanmış ve kullanılmıyorsa %10, kullanılıyorsa %20, çevre ve görüntü kirliliğine yol açıyorsa %20.
• Ayrıca aykırı alan ile emlak vergisine esas asgari birim değerin çarpımı kadar ilave ceza verilir; tebliğden itibaren bir ay içinde aykırılık giderilirse bu ilave ceza tahsil edilmez.
• Fiillerin tekrarı halinde cezalar bir kat artırılır.
• Aynı fiilden TCK md. 184 uyarınca mahkûm olanlara tahsil edilen idari para cezası faizsiz iade edilir.
• İdarenin yazılı izniyle yapıyı mevzuata uygun hale getirmek için yapılan işler mühür bozma suçu oluşturmaz.

Müteahhit yetki belgesinin iptali (md. 42)

• Ruhsata aykırı yapım ve 32. maddedeki sürede giderilmemesi: beş yıl.
• Projeye aykırı imalatın can ve mal güvenliğini tehdit etmesi: on yıl.
• Bakanlıkça olumsuz kayıt değerlendirmesi: bir yıl.
• Vergi ve sigorta primi borcunu ödememe: bir yıldan az olmamak üzere. İptal edilen müteahhit yeni iş üstlenemez, mevcut işlerini tamamlar.

Mücavir alan (md. 45)

Sınırlar belediye meclisi ve il idare kurulu kararına dayanarak valilikçe Bakanlığa gönderilir; Bakanlık aynen veya değiştirerek tasdik eder ya da iade eder. Mücavir alanın belediye sınırına bitişik olması gerekmez, köyleri de içerebilir; Bakanlık gerektiğinde resen karar verebilir.

Sınavda dikkat

• İdari yaptırım kararını encümen, on iş günü içinde verir.
• Ruhsatsız yapıya ek oran %180; kamu tesisi alanında %60; can-mal tehdidinde %100.
• Tehlikeli yapı ve kamu selameti masraflarında fazla oran %20.
• Müteahhit yetki belgesi iptali: 5 / 10 / 1 yıl.