Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

Bakanlığın görevleri (md. 97)

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ilgili bölümü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve teşkilatını düzenler. Bakanlığın başlıca görevleri şunlardır:

• Yerleşmeye, çevreye ve yapılaşmaya dair imar, çevre, yapı ve yapım mevzuatını hazırlamak, uygulamaları izlemek ve denetlemek.
• Çevrenin korunması, çölleşme ve erozyonla mücadele ve çevre kirliliğinin önlenmesine yönelik politikalar için çalışmak; iklim değişikliği ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek.
• Atık bırakarak kirlilik oluşturan tesis ve faaliyetlerin çevresel etkilerini değerlendirmek, bunlara izin vermek, denetlemek, gürültünün kontrolünü sağlamak.
• Mekânsal strateji planlarını hazırlamak ve mahalli idarelerin plan kararlarının bu stratejilere uygunluğunu denetlemek.
• 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ile verilen görevleri yapmak; yapılarda enerji verimliliği ve yapı malzemesi denetimi.
• Konut sektörüne ilişkin strateji, yapı kooperatifçiliği ve 5543 sayılı İskân Kanunu görevleri.
• Ulusal Coğrafi Bilgi Sisteminin kurulması ve geliştirilmesi.
• Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin edinim, yönetim ve elden çıkarılması işlemleri.

Teşkilat ve hizmet birimleri (md. 98-99)

Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur. Başlıca hizmet birimleri: Yerel Yönetimler, Milli Emlak, Mekânsal Planlama, Çevre Yönetimi, Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim, Yapı İşleri, Mesleki Hizmetler, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Çölleşme ve Erozyonla Mücadele, Tabiat Varlıklarını Koruma, Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler, Personel ve Hukuk Hizmetleri genel müdürlükleri; Rehberlik ve Teftiş, Strateji Geliştirme ve Yüksek Fen Kurulu başkanlıkları; Eğitim ve Yayın, Destek Hizmetleri ile Acil Durumlar ve Savunma Planlaması daire başkanlıkları; Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği ve Özel Kalem Müdürlüğü.

Öne çıkan birim görevleri

• Mekânsal Planlama GM (md. 102): mekânsal strateji ve çevre düzeni planları, kıyı kenar çizgisinin tespiti ve onayı, mücavir alan sınırlarını onaylama. Ulusal ve bölgesel fiziki planları Bakanlık yapar; büyükşehirlerde çevre düzeni planlarını büyükşehir belediyesi, büyükşehir olmayan illerde Bakanlık yapar ve onaylar.
• Çevre Yönetimi GM (md. 103): temiz hava eylem planları; atıksu arıtma tesislerinin tasarım esaslarını Tarım ve Orman Bakanlığı ile birlikte belirleme; nükleer güvenlikte Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu ile işbirliği.
• ÇED, İzin ve Denetim GM (md. 104): ÇED ve stratejik çevresel değerlendirme, çevre izni ve lisansı, atık bertaraf tesislerine lisans, Avrupa Çevre Ajansı ile ilişkiler.
• Coğrafi Bilgi Sistemleri GM (md. 108): Ulusal CBS, kent bilgi sistemleri ve Bakanlığın bilgi işlem hizmetleri.
• Tabiat Varlıklarını Koruma GM (md. 109): tescil ve ilan kural olarak Bakan onayı ile yapılır; Bakanlıkça yapı yasağı önerilen alanlar dahil orman rejimine tabi olmayan bütün koruma alanları Cumhurbaşkanınca tescil ve ilan edilir.

Yüksek Fen Kurulu (md. 112)

• Bir Başkan ve biri hukukçu olmak üzere on yedi üye; en az dört yıllık hukuk, mimarlık veya mühendislik fakültesi mezuniyeti.
• Kendileri, eşleri, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımlarını ilgilendiren kararlara katılamazlar.
• En az üçte iki çoğunlukla toplanır, katılanların çoğunluğuyla karar alır; eşitlikte Başkanın taraf olduğu görüş çoğunlukta sayılır; çekimser oy kullanılamaz.
• Birim fiyat, rayiç, tip sözleşme ve şartnameleri hazırlar; çevre ve imar mevzuatından doğan anlaşmazlıkları idarelerin talebiyle karara bağlar.

Diğer hükümler (md. 120-126, Geçici 1)

• Döner sermaye kurabilir; miktarı Cumhurbaşkanlığınca belirlenir.
• Çevre ve Şehircilik Uzmanı (657 ek 41), Milli Emlak Uzmanı (657 ek 44) ve taşrada Milli Emlak Denetmeni (375 KHK ek 24) istihdam edilebilir.
• Mevzuatta Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yapılan atıflar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yapılmış sayılır.

Sınavda dikkat

• Yüksek Fen Kurulu: Başkan + 17 üye, toplantı nisabı üçte iki, çekimser oy yok.
• Büyükşehirlerde çevre düzeni planı büyükşehir belediyesinin, diğer illerde Bakanlığın işidir.
• Yapı yasağı önerilen koruma alanlarının tescil ve ilanı Cumhurbaşkanına aittir; diğerleri Bakan onayıyla.
• Bilgi işlem hizmetleri Coğrafi Bilgi Sistemleri GMnin görevidir.