Genel Hükümler

Amaç (md. 1)

3194 sayılı İmar Kanunu, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.

Kapsam (md. 2)

Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapılar Kanuna tabidir. Kanun yalnız belediye sınırları içinde uygulanan bir kanun değildir.

Genel esas (md. 3)

Herhangi bir saha; her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamaz.

İstisnalar (md. 4)

• 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, (Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydıyla) 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu, 3030 sayılı Kanun ve diğer özel kanunlarla belirlenen yerlerde İmar Kanununun yalnız özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
• Türk Silahlı Kuvvetleri, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüne ait harekât, eğitim ve savunma amaçlı yapılar için Kanunun hangi hükmünün nasıl uygulanacağını Millî Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı müştereken belirler.

Plan tanımları (md. 5)

• Mekânsal strateji planı: ekonomik, sosyal ve çevre politikalarını mekânla ilişkilendiren, ülke bütününde ve gerekli görülen bölgelerde hazırlanan, raporu ile bütün plan.
• Çevre düzeni planı: alt ölçek planlarını yönlendiren genel arazi kullanım kararları çerçevesinde ilke ve kriterleri belirleyen, bölge, havza veya il bütününde hazırlanan plan.
• Nazım imar planı: halihazır haritalar üzerine çizilen; arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve ulaşım sistemlerini gösteren ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olan plan.
• Uygulama imar planı: nazım plan esaslarına göre çizilen; yapı adalarını, yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama etaplarını ayrıntılarıyla gösteren plan.

Diğer temel tanımlar (md. 5)

• Yapı: karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler.
• Bina: kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü, insanların içine girebileceği ve oturma, çalışma, eğlenme, dinlenme veya ibadete; hayvan ve eşyaların korunmasına yarayan yapılar.
• İlgili idare: belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye, dışında valilik.
• Mücavir alan: imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş alanlar.
• Yerleşme alanı: imar planı sınırı içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının tümü.
• İmar parseli: imar adaları içindeki kadastro parsellerinin Kanun, plan ve yönetmeliğe göre düzenlenmiş şekli; kadastro parseli ise kadastro yapıldığı zaman var olan, mülkiyeti tescilli parsel.
• İmar hakkı aktarımı: 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bulunan alanlarda, umumi ve kamu hizmet alanında kaldığı için verilemeyen emsale esas inşaat hakkının imar planı kararı ile başka parsellere taşınması.
• Su yolu: imar planı kararıyla yapay olarak oluşturulan, deniz araçlarıyla ulaşım sağlanan su geçidi.
• Fen adamları: en az lise dengi mesleki-teknik okul mezunları, lise mezunu olup bir öğretim yılı süreli bakanlık kursunu bitirenler ve 3308 sayılı Kanuna göre ustalık belgesi sahipleri.

Sınavda dikkat

• Kanun, belediye ve mücavir alan sınırlarının içinde ve dışında uygulanır.
• İlgili idare: sınır içinde belediye, dışında valilik; il özel idaresi değil.
• Yapı adalarını ve uygulama etaplarını gösteren plan uygulama imar planıdır; nüfus yoğunluğu ve ulaşım sistemini gösteren nazım plandır.
• Çevre düzeni planı bölge, havza veya il bütününde; mekânsal strateji planı ülke bütününde hazırlanır.
• Özel kanunla belirlenen yerlerde İmar Kanunu tamamen dışlanmaz; özel kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.