İmar Planları ile İlgili Esaslar

Planlama kademeleri (md. 6)

Mekânsal planlar, mekânsal strateji planlarına uygun olarak çevre düzeni planları ve imar planları kademelerinden oluşur. İmar planları nazım ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun hazırlanır. Büyükşehirlerde 1/25.000 ölçekli nazım planın varlığı, gerekli bölgelerde 1/5.000 ölçekli nazım plan yapılmasına engel değildir.

Halihazır harita ve plan zorunluluğu (md. 7)

• Halihazır haritaları belediyeler veya valilikler yapar, yaptırır ve tasdik eder; bir nüshası Bakanlığa, bir nüshası tapu dairesine gönderilir.
• Son nüfus sayımında nüfusu 10.000'i aşan yerleşmelerin imar planı yaptırması mecburidir; aşmayanlarda gerekliliğe belediye meclisi karar verir.

Planların onayı, ilanı ve itiraz (md. 8)

• Belediye sınırları içinde nazım ve uygulama imar planlarını belediyeler yapar; planlar belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer.
• Planlar Bakanlığın elektronik ortamına yüklenip Plan İşlem Numarası almak zorundadır.
• Onaydan itibaren ilan yerlerinde ve internet sayfalarında bir ay eş zamanlı ilan edilir; bu sürede itiraz edilebilir. Belediye meclisi itiraz ve planları on beş gün içinde inceleyip kesin karara bağlar.
• Belediye ve mücavir alan dışında planları valilik yapar ve onaylar; itirazlar valiliğe yapılır, valilik 15 gün içinde karara bağlar.
• Askı ilanı muhtarlık panosunda da duyurulur; plan değişikliği için alanda en az 2 tabela ile 30 gün bilgilendirme yapılır.
• Onaylı planlardaki değişiklikler de aynı usule tabidir. İmar planları alenidir.
• Kesinleşen imar veya parselasyon planlarına karşı kesinleşmeden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabilir.
• Sanayi alanları, ileri atıksu arıtma tesisleri, ibadethane alanları ve tarımsal amaçlı silolar hariç bina yükseklikleri “yençok: serbest” olarak belirlenemez.
• Tarım arazileri 5403 sayılı Kanundaki izinler alınmadan tarım dışı amaçla kullanılamaz ve planlanamaz.

Kademeler arası uyum ve görüşler (md. 8)

• Arazi kullanımında yalnız mekânsal strateji, çevre düzeni ve imar planı kararlarına uyulur.
• Alt kademe planlar, üst kademe planın kesinleşmesinden itibaren en geç bir yıl içinde uygun hale getirilir; aksi halde üst planı onaylayan kurum en geç altı ay içinde uygun hale getirip resen onaylar.
• Kurumlar plana ilişkin görüşlerini en geç otuz gün içinde bildirir; gerekirse talep üzerine otuz günü geçmemek üzere ek süre verilir. Süresinde görüş verilmezse olumsuz görüş bulunmadığı kabul edilir.
• Harita, plan ve projeler meslek odaları dahil yetkisiz kuruluşların vize veya onayına tabi tutulamaz.
• İlgili idareler mimari estetik komisyonu kurar. Özgün eserde zorunlu değişikliklerde ilk müellifin telif ücreti, asgari hizmet bedelinin tamamlanan yapılarda %20'sini, inşaatı süren yapılarda %15'ini geçemez.

Bakanlığın plan yetkisi (md. 9)

Bakanlık gerekli hallerde kamu yapıları, enerji tesisleri, afetler, toplu konut, birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten planlar, demiryolu, karayolu, hava meydanı gibi bağlantıları olan yerlerin planlarını yapmaya, değiştirmeye ve resen onaylamaya yetkilidir. Kesinleşen planlar belediye ve valiliklere tebliğ edilir; uygulanması mecburidir.

İmar programı ve kamuya ait yerler (md. 10-14)

• Belediyeler, planın yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde 5 yıllık imar programı hazırlar; program belediye meclisinde kabulle kesinleşir. Kamu kuruluşları kendilerine ayrılan yerleri program süresi içinde kamulaştırır.
• Umumi hizmete ayrılan Hazine ve özel idare arsaları, sınır içinde belediyeye, dışında özel idareye bedelsiz terk edilir; bu yerler satılamaz, başka amaçla kullanılamaz.
• Cephe hattından önde bina yapılamaz (md. 12).
• Düzenleme ortaklık payına konu özel mülkler sırasıyla arazi düzenlemesi, kamu taşınmazından karşılama, imar hakkı aktarımı ve kamulaştırma, trampa veya satın alma ile kamuya geçirilir. Aktarımda alıcı parselin inşaat alanı %30'u geçmeyecek şekilde artırılabilir; değer en az iki lisanslı değerleme kuruluşunun ortalamasından az olamaz (md. 13).
• Hiç yapı yapılamayacak alanlar beş yıllık imar programı süresinde kamuya geçirilir; bu süre en fazla bir yıl uzatılabilir.
• Belediye veya valilik, taşınmazın tamamını kamulaştırmadan belirli kısmı üzerinde irtifak hakkı tesis edebilir (md. 14).

Sınavda dikkat

• İlan bir ay, itirazların karara bağlanması on beş gün; plan değişikliği tabelası 30 gün.
• Nüfus 10.000'i aşan yerde plan zorunlu; 5 yıllık program 3 ay içinde.
• Alt plan uyumu 1 yıl, resen düzeltme 6 ay; kurum görüşü 30 + en çok 30 gün.
• Plana dava açma süresi kesinleşmeden itibaren her halde beş yıl.