Hükümlülerin Sınıflandırılması ve Cezaların İnfazı

Gözlem ve sınıflandırma (md. 23)

Hükümlülerin kişisel özellikleri, bedensel, aklî ve sağlık durumları, suç öncesi yaşamları, sosyal çevreleri, meslekleri, ahlâkî eğilimleri, suça bakış açıları, hükümlülük süreleri ve suç türleri belirlenerek uygun kurumlara ayrılmaları ve infaz-iyileştirme rejimleri; gözlem ve sınıflandırma merkezlerinde veya kapalı kurumların bu hizmete ayrılan bölümlerinde yapılır. Hükümlüler, sıkı gözetim gerekip gerekmediğine göre yüksek güvenlikli, normal güvenlikli veya açık kurumlara gönderilir.

• Merkezlerde mümkün olduğunca kriminoloji, penoloji, davranış bilimleri, adalet psikolojisi veya ceza hukuku alanında deneyimli yöneticiler ile psikiyatri uzmanı, hekim, adlî tıp uzmanı, psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı, öğretmen gibi uzmanlar bulunur.
• Kadın, çocuk ve genç hükümlülerin gözlemi ayrı merkezlerde, bunlar yoksa ilgili kapalı kurumların bu hizmete ayrılan bölümlerinde yapılır.
• Gözlem, gözlem kurulunca kuruma kabul tarihinden başlayarak tek kişilik odalarda yapılır; tek kişilik oda yoksa veya kısıtlıysa özel bölümlerde de yapılabilir.
• Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya iki yıldan fazla hapis cezasına mahkûm olanlar gözleme tâbi tutulur. Gözlem süresi altmış günü geçemez.
• Kişiliğine, sair hâllerine ve suçun özelliklerine göre gerektiğinde hükümlü gözleme tâbi tutulmayabilir.
• Gözlem sonunda merkez, dosyayı görüşüyle birlikte Adalet Bakanlığına gönderir; gönderilecek kurumu Bakanlık belirler. Ancak idare ve gözlem kurulunca aynı kurumda veya o yer Başsavcılığına bağlı diğer kurumlarda kalması uygun bulunanların dosyaları Bakanlığa gönderilmez.
• Kısa süreli hapis cezaları Kanunda gösterilen esaslara göre infaz olunur.

Hükümlülerin gruplandırılması (md. 24)

• İlk defa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadî suçlular veya suçu meslek edinenler,
• aklî ve bedensel durumları veya yaşları nedeniyle özel infaz rejimine tâbi tutulması gerekenler,
• tehlike hâli taşıyanlar, terör suçluları, suç örgütü veya çıkar amaçlı suç örgütü mensupları.

Hükümlüler ayrıca yaşları, hükümlülük süreleri ve suç türleri itibarıyla da gruplandırılır.

Ağırlaştırılmış müebbet hapsin infazı (md. 25)

• Hükümlü tek kişilik odada barındırılır.
• Günde bir saat açık havaya çıkma ve spor yapma hakkı vardır; risk, güvenlik ve iyi hâle göre bu süre uzatılabilir ve aynı ünitedeki hükümlülerle sınırlı temasa izin verilebilir.
• İdare kurulunun uygun göreceği sanat veya meslek etkinliğini yürütebilir.
• İdare kurulunun uygun gördüğü hâllerde onbeş günde bir, süresi on dakikayı geçmemek üzere telefon edebilir.
• Eşi, altsoy ve üstsoyu, kardeşleri ve vasisi onbeş günlük aralıklarla, günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edebilir.
• Hiçbir suretle kurum dışında çalıştırılamaz ve kendisine izin verilmez.
• Cezasının infazına hiçbir surette ara verilemez. Sağlık tedbirleri kurumda, mümkün değilse tam teşekküllü Devlet veya üniversite hastanelerinin tek kişilik ve yüksek güvenlikli mahkûm koğuşlarında uygulanır.

Sınavda dikkat

• Gözlem süresi en çok 60 gün; gözleme tâbi olanlar müebbet ve iki yıldan fazla hapis alanlardır.
• Gözlem tek kişilik odalarda yapılır.
• Ağırlaştırılmış müebbette telefon ve ziyaret onbeş günde bir; telefon 10 dakika, ziyaret 1 saat.
• Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsüne izin verilmez, infaza ara verilemez.