Kamuya Yararlı Bir İşte Çalıştırma ve Adlî Para Cezalarının İnfazı

Kamuya yararlı bir işte çalıştırma (md. 105)

TCK md. 50/1-f'deki kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlardan kamuya yararlı bir işte çalıştırma; hükümlünün ücretsiz olarak, iki saat çalışması karşılığı bir gün hesabıyla bir kamu kurumunun veya kamu yararına hizmet veren bir özel kuruluşun belirli hizmetlerinde çalıştırılmasıdır. Günlük çalışma süresi en az iki, en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Denetimli serbestlik müdürlükleri bölgelerindeki kurumlardan bilgi alarak hizmetler listesini oluşturur.

Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz (md. 105/A)

• Kimler: Açık kurumda veya çocuk eğitimevinde bulunan, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlüler, talepleri hâlinde.
• Karar: Kurum idaresinin değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi.
• Hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini (beş günden az olmamak üzere) kurumda geçirmiş olmalıdır.
• İradesi dışında açık kuruma ayrılamayan veya geri gönderilen iyi hâlliler de yararlanabilir.
• Özel süreler: sıfır-altı yaş grubunda çocuğu olan kadın hükümlüde koşullu salıverilmeye iki yıl; ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyende üç yıl veya daha az kalmış olması yeterlidir.
• Adlî para cezası ödenmediği için hapse çevrilenler bu usulden yararlanamaz.
• Yükümlülükler (biri veya birkaçı): kamuya yararlı işte ücretsiz çalışma, konut veya bölgede denetim altında bulunma, belirlenen yerlere gitmeme, programlara katılma. Kararı denetimli serbestlik müdürlüğü verir. TCK md. 191 hükümlüleri ayrıca tedavi ve rehabilitasyona tabidir.
• Kurumdan ayrıldıktan sonra beş gün içinde müdürlüğe başvurmamak, yükümlülüklere uymamakta ısrar veya kuruma dönmek istemek hâlinde, müdürlüğün talebiyle açık kuruma gönderilmesine infaz hâkimi karar verir.
• Tedbir sırasında işlendiği iddia olunan, alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis gerektiren kasıtlı suçtan kamu davası açılırsa açık kuruma gönderilebilir; beraat vb. hâlinde tedbire devam edilir.
• Başvuru süresinin bitiminden itibaren iki gün geçtiği hâlde başvurmayanlar veya iade kararına rağmen iki gün içinde teslim olmayanlar hakkında TCK md. 292-293 uygulanır.

Adlî para cezasının infazı (md. 106)

• İlâm Cumhuriyet Başsavcılığına verilir; savcı otuz gün içinde hükümlüye ödeme emri tebliğ eder.
• Ödenmezse Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün hapse çevrilir ve hükümlü iki saat = bir gün hesabıyla kamuya yararlı işte çalıştırılır. Programa uymazsa çalıştığı günler mahsup edilip kalan kısım açık kurumda çektirilir. İlâmda yazılı olmasa da bu hüküm uygulanır.
• Çocuklara verilen adlî para cezası ödenmezse hapse çevrilemez; kalan kısım 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.
• Takside bağlanmamışsa, bir ay içinde üçte birini ödeyenin isteğiyle kalanı birer ay arayla iki eşit taksitte ödenebilir; ilk taksit ödenmezse ikinci taksit izni hükümsüz kalır.
• Adlî para cezası yerine çektirilen hapis üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez.
• Kalan günlere karşılık gelen para ödenirse hapisten çıkarılır veya çalıştırma sona erer.
• Md. 16 saklı kalmak üzere çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve koşullu salıverilme uygulanmaz; hak yoksunluklarında esas alınan adlî para cezasıdır.
• Karşılanmayan kısım ilâmla mahallin en büyük mal memuruna verilir ve 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.

Sınavda dikkat

• Kamuya yararlı işte 2 saat = 1 gün; günlük süre 2-8 saat.
• Denetimli serbestlik genel şartı: koşullu salıverilmeye 1 yıl; çocuklu kadında 2, hasta/engelli/yaşlıda 3 yıl.
• Ödeme emri süresi 30 gün; taksit için 1/3 peşin.
• Çevrilen hapis üst sınırı 3 yıl, birden fazla hükümde 5 yıl.