Temel İlkeler

İnfazda temel ilke: eşitlik ve insan onuru (md. 2)

Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin kurallar, hükümlüler arasında ayırım yapılmaksızın ve hiçbir kimseye ayrıcalık tanınmaksızın uygulanır. Kanun, ayırım yapılamayacak hususları tek tek sayar:

• ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, doğum,
• felsefî inanç, millî veya sosyal köken,
• siyasî veya diğer fikir yahut düşünceler,
• ekonomik güç ve diğer toplumsal konumlar.

Maddenin ikinci fıkrasına göre infazda zalimane, insanlık dışı, aşağılayıcı ve onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz. Bu yasak mutlaktır; herhangi bir istisna öngörülmemiştir.

İnfazda temel amaç (md. 3)

İnfazla ulaşılmak istenen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamaktır. Bu maksatla:

• hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenler güçlendirilir,
• toplum suça karşı korunur,
• hükümlünün yeniden sosyalleşmesi teşvik edilir,
• hükümlünün üretken, kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygılı, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumu kolaylaştırılır.

Maddede “öncelikle” vurgusu genel ve özel önlemeye yapılmıştır. Genel önleme toplumun bütününe, özel önleme hükümlünün kendisine yöneliktir.

İnfazın koşulu (md. 4)

Mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz. Kesinleşme, infazın ön şartıdır; henüz kesinleşmemiş bir mahkûmiyet hükmü, ne kadar ağır olursa olsun infaz edilemez.

İnfazın dayanağı ve izlenmesi (md. 5)

• Mahkeme, kesinleşen ve yerine getirilmesini onayladığı cezaya ilişkin hükmü Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir.
• Bu hükme göre cezanın infazı Cumhuriyet savcısı tarafından izlenir ve denetlenir.

Yani infazın dayanağı mahkemenin kesinleşmiş hükmüdür; infazı yürüten ve denetleyen makam ise savcılıktır.

Sınavda dikkat

• Ayırım yasağı sayımında ekonomik güç ve toplumsal konum da vardır; yalnız ırk-din-dil ile sınırlı değildir.
• Temel amaçta “öncelikle” sağlanacak olan genel ve özel önlemedir.
• İnfazın koşulu hükmün kesinleşmesidir (md. 4); açıklanması yetmez.
• Hüküm Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir, infazı Cumhuriyet savcısı izler ve denetler (md. 5).