İşsizlik sigortası: fon, idari para cezaları ve itirazlar

İşsizlik Sigortası Fonu (md. 53)

• Fon; Kanunun gerektirdiği görev ve hizmetler için malî kaynak sağlamak, kaynakları piyasa şartlarında değerlendirmek ve öngörülen ödemeleri yapmak üzere kurulmuştur.
• Fon, Kurum Yönetim Kurulunun kararları çerçevesinde işletilir ve yönetilir.
• Kaynakların değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili kurumların müştereken hazırlayacağı ve Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
• Fon Sayıştayın vize ve tesciline tabi değildir, ancak Sayıştay tarafından denetlenir.

Gelirler

• İşsizlik sigortası primleri ve bunların değerlendirilmesinden elde edilen kazanç ve iratlar,
• Fonun açık vermesi durumunda Devletçe sağlanacak katkılar,
• Sigortalı ve işverenlerden alınacak ceza, gecikme zammı ve faizler,
• Diğer gelir ve kazançlar ile bağışlar.

Giderler

• Sigortalı işsizlere verilen ödenekler ve 5510'a göre ödenecek sigorta primleri,
• 48. maddenin yedinci fıkrasındaki istihdam hizmetlerine ilişkin giderler,
• Yönetim Kurulu onayıyla yapılan hizmet binası kiralama, hizmet alımı, bilgisayar ve yazılım giderleri,
• Kısa çalışma başvurularında uygunluk tespiti için yapılan harcırah giderleri,
• Ek 5. madde kapsamındaki doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği ve prim giderleri,
• Kayıtlı işsiz ve öğrencilere yönelik İşbaşı Eğitim Programı giderleri.

Fonun hukuki statüsü

• Fon bütçe kapsamı dışındadır; gelirlerinden vergi kesintileri hariç hiçbir kesinti yapılamaz ve Genel Bütçeye gelir kaydedilemez.
• Gelir ve giderleri üçer aylık dönemlerle yeminli malî müşavirlere denetlettirilir ve rapor sonuçları ilan edilir.
• Fon gelirleri ve bunlarla alınan mallar Kuruma aittir; mallar Devlet malı hükmünde, alacaklar Devlet alacağı derecesinde ayrıcalıklıdır.
• Fon damga vergisi hariç her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır; bu muafiyet gelir ve kurumlar vergisi kanunlarına göre yapılacak vergi kesintilerini kapsamaz.

İdari para cezaları ve itirazlar (md. 54)

• İdari para cezası, Kurumca dayanağı belirtilerek verilir. Ceza gerektiren iki fiil: prim yükümlülüğü nedeniyle sigortalı ücretinden indirim/kesinti yapmak (her sigortalı için) ve işten ayrılma bildirgesini vermemek (her fiil için ayrı ayrı).
• İşlemlere karşı itiraz, işlemin tebliğinden itibaren 15 gün içinde yapılır ve 30 gün içinde sonuçlandırılır.
• İtiraz, daha önce yapılmış işlemlerin uygulanmasını geciktirmez ve yargı yoluna başvurma hakkını ortadan kaldırmaz.
• Prim toplamaya ilişkin işlemlere itiraz prim toplayan kuruluşa, diğerleri Kuruma yapılır.

Sınavda dikkat

• Sayıştay: vize-tescil yok, denetim var.
• Devlet katkısı yalnızca Fon açık verirse söz konusudur.
• Fon gelirleri Genel Bütçeye gelir kaydedilemez.
• Damga vergisi muafiyet dışıdır.