Kurumun özerkliği, görev ve yetkileri, Konsey ve Başkan

Kurumun niteliği (md. 598-598/A)

4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK); özel bütçeli, kamu tüzel kişiliğini haiz ve Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilişkili bir kurumdur. Merkezi Ankara'dır. Bölümde Başkan, Başkanlık, Konsey (İstatistik Konseyi), Kurum ve Program (Resmî İstatistik Programı) kavramları tanımlanır.

Bilimsel ve teknik özerklik (md. 599)

5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanununda belirtilen Programın uygulanmasında Kurum çalışanları ile diğer uygulayıcı birimlere; veri kaynakları, istatistiki yöntem ve süreçlerin seçimi, dağıtımın içerik, şekil ve zamanı ve istatistiki gizliliğin uygulanması başta olmak üzere hiçbir konuda talimat verilemez.

Görev ve yetkiler (md. 600)

• Programı hazırlamak, Program kapsamındaki faaliyetleri organize etmek ve uygulanmasını sağlamak.
• Resmî istatistiklerde kullanılacak yöntem, tanım, sınıflama ve standartları ulusal ve uluslararası normlara uygun belirlemek.
• Ekonomi, sosyal, demografi, kültür, çevre, bilim ve teknoloji istatistiklerini derlemek, analiz etmek ve yayımlamak; sonuçların bilimsel ve teknik açıklamalarını yapmak.
• Diğer kurumların ürettiği istatistiklerin uluslararası standartlara uygunluğunu incelemek, kalite kontrolünü yapmak, teknik destek ve koordinasyon sağlamak.
• Programın uygulanmasına ilişkin Yıllık İzleme Raporlarını hazırlamak.
• Ulusal kayıt sistemlerinin standartlarını tanımlamak ve uygulanmasını sağlamak.
• Uluslararası karşılaştırma için diğer ülkelerin göstergelerini izlemek; araştırma ve teknik yardım projeleri yürütmek; uluslararası işbirliği ve toplantılar.
• Başkanlık, yükseköğretim kurumlarının görevleri saklı kalmak üzere üniversitelerle işbirliği yaparak eğitim ve araştırma merkezleri kurabilir.

İstatistik Konseyi (md. 601)

• Görevi: Programın hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin tavsiyelerde bulunmak, resmî istatistik ihtiyaçlarını tespit etmek ve değerlendirmek.
• TÜİK Başkanının başkanlığında toplanır. Üyeler: bakanlıkları temsilen en az genel müdür düzeyinde birer üye; YÖK, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, TCMB, BDDK, SGK, Gelir İdaresi Başkanlığı, KVKK, BTK, EPDK, SPK ve TÜBİTAK'ı temsilen en az başkan yardımcısı düzeyinde birer üye; TOBB, TÜRMOB, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti ve belirlenen iki sivil toplum kuruluşunun temsilcileri.
• Başkan yardımcıları Konseyin doğal üyesidir.
• Konsey yılda en az bir defa toplanır; Konsey Başkanı gerektiğinde başka kurum ve STK temsilcilerini oy hakkı olmaksızın çağırabilir.
• Sekretarya Başkanlıkça yürütülür; giderler Kurum bütçesinden karşılanır; çalışma usul ve esasları Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

Başkanlık teşkilatı ve Başkan (md. 602-603)

• Başkanlık merkez ve taşra teşkilatından oluşur; daire başkanlıkları bünyesinde grup başkanlıkları, bölge müdürlükleri bünyesinde grup müdürlükleri kurulabilir.
• Başkan, Kurumun en üst yöneticisidir.
• Başkana yardımcı olmak üzere altı Başkan Yardımcısı atanabilir; bunlar Başkana karşı sorumludur.
• Başkan yardımcıları dışındaki personeli atamaya Başkan yetkilidir.

Sınavda dikkat

• TÜİK Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilişkilidir; özel bütçelidir.
• Konsey tavsiye organıdır, yılda en az bir kez toplanır.
• Altı başkan yardımcısı; bunlar Konseyin doğal üyesidir.
• Özerklik: veri kaynağı, yöntem, dağıtım zamanı ve gizlilikte talimat verilemez.