Amaç, tanımlar ve trafik kuruluşlarının görev ve yetkileri

Not: 2918 sayılı Kanunda geçen “Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı” bugünkü Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını; “Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı” ise tarihsel bir adı ifade eder. Sınavda görev dağılımının mantığını öğrenin.

Amaç ve kapsam (md. 1-2)

• Kanunun amacı, karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir.
• Kanun karayollarında uygulanır; aksine hüküm yoksa kamuya açık park yeri, garaj, terminal, akaryakıt istasyonu gibi yerlerde, erişme kontrollü ve ücretli yolların kamuya açık kesimlerinde ve yol bağlantısını sağlayan feribot gibi araçların karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da uygulanır.

Önemli tanımlar (md. 3)

• Trafik: yaya, hayvan ve araçların karayolundaki hâl ve hareketleri. Karayolu: trafik için kamunun yararlanmasına açık arazi şeridi, köprüler ve alanlar.
• Erişme kontrollü karayolu (otoyol-ekspresyol): transit trafiğe tahsisli, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği, özel kontrole tabi yol.
• Otomobil: sürücü dahil en fazla dokuz oturma yeri olan, insan taşımak için imal edilmiş motorlu taşıt. Otobüs: sürücü dahil dokuzdan fazla oturma yeri olan; sürücü dahil oturma yeri on yediyi aşmayan otobüse minibüs denir.
• Kamyonet: azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ı geçmeyen yük taşıtı; sürücü bölümü gövdeyle birleşik olana panelvan denir. Kamyon: 3.500 kg'dan fazla. Hafif römork: azami yüklü ağırlığı 750 kg'ı geçmeyen römork.
• Elektrikli skuter: hızı en fazla 25 km/saat, ayakta kullanılan taşıt. Bisiklet şeridi: yol seviyesinde bisiklet ve e-skuter için yer işaretlemesiyle ayrılmış bölüm.
• Durma: trafik zorunlulukları nedeniyle durdurma; duraklama: trafik zorunlulukları dışında insan indirmek-bindirmek, yük almak veya beklemek için kısa süreli durdurma; park etme: bunlar dışında aracın bırakılması.
• Geçiş hakkı: yolu kullanırken öncelik hakkı; geçiş üstünlüğü: görev sırasında belirli araç sürücülerinin, can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartıyla trafik kısıtlama ve yasaklarına bağlı olmamaları.
• Şoför: ticari olarak tescil edilmiş motorlu taşıtı süren kişi; işleten: araç sahibi veya uzun süreli kiracı, ariyet ya da rehin alan. Trafik kazası: karayolunda hareket hâlindeki araçların karıştığı ölüm, yaralanma veya zararla sonuçlanan olay.

Görevli kurullar ve kuruluşlar (md. 4-10)

• Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu: kuruluşlar arası koordinasyon ve kazaların azaltılmasına ilişkin öneriler, aksaklıkların ve mevzuat eksikliklerinin tespiti. Trafik hizmetleri İçişleri Bakanlığınca ve diğer yetkili kuruluşlarca İçişleri ile işbirliği içinde yürütülür.
• İçişleri Bakanlığı: araç ve sürücü denetimi, trafiği düzenleme, kaza tespit tutanağı, araç tescili ve plaka, sürücü belgesi verme, sicil ve kaza istatistikleri.
• Trafik zabıtası acil ve zorunlu hâllerde genel zabıta görevi yapabilir; mülki amirlerce, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu hâller dışında trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez. Trafik zabıtasının bulunmadığı yerlerde genel zabıta görevlidir.
• KGM: sorumlu olduğu yollarda düzenleme ve işaretleme; tüm karayollarında işaretleme standartları; projeleri onaylama; İçişleri Bakanlığının uygun görüşüyle yönetmelikteki hız sınırlarının üstünde veya altında hız sınırı belirleme; takograf denetimi; yaban hayatı geçitleri ve kafes tel çit; bisiklet yolu ve gürültü bariyeri.
• Millî Eğitim Bakanlığı: sürücü kursları, sürücü adaylarının teorik ve uygulamalı sınavları, trafik genel eğitim planı. Sağlık Bakanlığı: ilk ve acil yardım; kazadan sonra otuz gün içinde ölenlerin kayıtlarını tutup izleyen ayın sonuna kadar Emniyet Genel Müdürlüğüne bildirmek. Ulaştırma birimleri: araç muayenesi, ağırlık ve boyut kontrolleri.
• Belediyeler: belediye trafik birimleri; yolları güvenli tutmak, ışıklı işaret ve levhalar, çocuk trafik eğitim tesisleri.

İl ve ilçe trafik komisyonları (md. 12)

• İl komisyonu vali veya yardımcısının, ilçe komisyonu kaymakamın başkanlığında kurulur. Üniversite, vakıf ve dernek temsilcilerinin toplamı 3'ü geçemez.
• Kararlar oy çokluğuyla; eşitlikte başkanın tarafı çoğunluk sayılır. İl komisyonu kararları valinin onayıyla; ilçe komisyonu kararları il komisyonunca incelenip vali onayıyla yürürlüğe girer.
• Görevleri: belediye sınırları içinde ticari taşıtların çalışma şartları, güzergâh ve sayılarını belirlemek; boş alanları geçici otopark ilan etmek.

Sınavda dikkat

• Otomobil 9, minibüs 17 oturma yeri sınırı; kamyonet 3.500 kg; hafif römork 750 kg.
• Hız sınırı değişikliği: KGM + İçişleri uygun görüşü.
• Sürücü sınavları MEB; sürücü belgesi ve tescil İçişleri.