Yol ağları ve geçiş ücretleri

Not: 6001 sayılı Kanunda geçen Bakan, bugünkü Ulaştırma ve Altyapı Bakanıdır.

Görev ve sorumluluk alanındaki yol ağları (md. 13)

• KGM'nin görev ve sorumluluk alanındaki karayolları üç sınıfa ayrılır: otoyollar, Devlet yolları ve il yolları. Köy yolları, orman yolları ve belediye yolları bu sınıflandırmanın dışındadır.
• Otoyol, Devlet yolu ve il yolu ağları; kamu yararı, millî savunma ihtiyaçları ve ağların gelişmesine etki eden ekonomik etkenler göz önünde tutularak KGM tarafından ilgili kuruluşların görüşü alınarak tespit edilir ve Bakan onayı ile uygulanır.
• Ağlarda yapılacak düzeltme, değiştirme, ekleme ve çıkarmalar da aynı usulle yapılır.
• KGM'nin görev alanından çıkarılan karayollarına ait tüm hak ve sorumluluklar, gerekli yazılı bildirim yapıldıktan sonra başkaca işleme gerek kalmaksızın ilgili idarelerine devredilmiş sayılır.
• Başka kurumdan KGM'ye alınan veya KGM'den çıkarılan yol kesimleri kenarındaki yapı ve tesislerin devir ve temlikine ilişkin hususlar taraflar arasında imzalanacak protokol ile belirlenir.

Geçiş ücretlerinin belirlenmesi (md. 14)

• Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayollarının geçişi ücretli olacak kesimleri, Genel Müdürün teklifi üzerine Bakan tarafından belirlenir.
• Geçiş ücretleri ve yeniden belirlenmesi; ücretlendirilen yolun mesafesi, trafik yoğunluğu, aracın cinsi, sosyal ve ekonomik faktörler dikkate alınarak çıkarılacak yönetmelikteki esaslara göre Genel Müdürün teklifi üzerine Bakan onayı ile yürürlüğe girer.
• Geçişi ücretli yolların (işletme hakkı verilen veya devredilenler hariç) ücretsiz olması uygun görülen kesimleri ile ücretsiz geçiş yapmasına izin verilecekler genel hükümlere göre belirlenir.
• 4046 sayılı Özelleştirme Kanunu, 3465 sayılı Kanun ve 3996 sayılı Yap-İşlet-Devret Kanunu uyarınca işletme hakkı verilen veya devredilen yollarda geçiş ücretinin belirlenme esasları ve ücretsiz geçiş yapacaklar sözleşmelerde düzenlenir.

İlgili hükümlerle bağlantı

• Geçiş ücretinin ödenmemesinin yaptırımları 6001 sayılı Kanunun 30. maddesinde düzenlenir.
• KGM işletimindeki geçişi ücretli yollardan alınan ücretler KGM'nin gelirleri arasındadır (4 sayılı CBK md. 217).
• İşletme hakkı devredilen erişme kontrollü yolların ücretli ve erişme kontrollü olma niteliği sözleşme süresince korunur (6001 md. 15/3).

Sınavda dikkat

• Yol ağı sınıfları: otoyol, Devlet yolu, il yolu (üç sınıf).
• Ağların tespiti: KGM + ilgili kuruluş görüşü + Bakan onayı; değişiklikler de aynı usulle.
• Ücretli kesimler ve ücretler: Genel Müdürün teklifi, Bakan onayı.
• İşletme hakkı devredilen yollarda ücret ve muafiyetler sözleşmeyle belirlenir.
• Görev alanından çıkarılan yol yazılı bildirimle ilgili idareye geçmiş sayılır.