İkramiye ve Cezalar

Bulanlara ikramiye (md. 64)

Türkiye sınırları içinde yer üstünde, yer altında ve su altında bulunan taşınır kültür varlıklarını 4. maddedeki makamlara ve sürelerde haber verenlere:

• Varlık bulanın kendi mülkünde ise 24 ve 25. maddeler uygulanır; ikramiye verilmez.
• Başkasının mülkünde bulunmuşsa Bakanlıkça takdir edilen bedelin %80'i, bulan ile mülk sahibi arasında yarı yarıya paylaştırılır.
• Devlete ait arazide bulunmuşsa bedelin %40'ı bulana verilir.
• Haber verilen varlık korunması gerekli nitelikte değilse 25. madde işlemi uygulanır, ikramiye verilmez.
• Süresinde haber verilmediği için gizlenmiş sayılan varlıkları haber verenler ile bunları yakalayan kamu görevlilerine 1905 sayılı Kanundaki taşınır mallar oranlarına göre ikramiye verilir.
• Bulan, haber veren veya yakalayan birden fazlaysa ikramiye eşit paylaştırılır. Tahakkuk ve ödeme esasları Bakanlık ile (kanundaki adıyla Maliye, bugün Hazine ve Maliye) Bakanlığının yönetmeliğiyle belirlenir.

Taşınmazlara zarar ve imar suçları (md. 65-66)

• Tebliğ veya ilan edilmiş tescilli sit alanı, taşınmaz kültür varlığı ve korunma alanlarının yıkılmasına, tahribine veya zarar görmesine kasten sebep olanlar ile izinsiz inşai ve fiziki müdahale yapan veya yaptıranlar: iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası.
• Kanuna aykırı yıkma veya imar izni verenler de aynı cezayla cezalandırılır.
• Bu fiiller varlığı yurt dışına kaçırmak amacıyla işlenirse ceza bir kat artırılır.
• Ruhsata tabi olmayan tadilat ve tamiratı izinsiz veya izne aykırı yapanlar: altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası. İzin makamı: kültür varlıklarında büro kurulmuş idare veya koruma bölge kurulu müdürlüğü; tabiat varlıkları ve doğal sitlerde çevre ve şehircilik il müdürlükleri.
• 16. maddeye (ruhsatsız yapı) aykırı belge verenler: bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası; tescile ilişkin ilan veya tebligatı bilerek süresinde yapmayanlar: üç aydan bir yıla kadar hapis ve adli para cezası.

Bildirim, ticaret ve kaçakçılık (md. 67-70)

• Bildirim yükümlülüğüne mazeretsiz ve bilerek aykırılık: altı ay - üç yıl hapis.
• Bildirimi yapılmamış varlığı satışa arz eden, satan, satın alan veya kabul eden: iki - beş yıl hapis ve adli para cezası; ayrıca bildirim suçundan ceza verilmez.
• Ticareti yasak olmayan taşınırların izinsiz ticareti: altı ay - üç yıl hapis.
• Varlıkları Kanuna aykırı olarak yurt dışına çıkaran: beş yıldan on iki yıla kadar hapis ve adli para cezası.
• Ticarethane tetkik ve kontrolüne muhalefet ile kazı eserlerinin nakline aykırılık: altı ay - bir yıl hapis ve adli para cezası.
• 24. maddeye (yönetim ve gözetim) aykırılık: bir - üç yıl hapis ve adli para cezası.

Kazı, müze ve define suçları (md. 71-75)

• Kazı izninin devri, tazminat ve yayım hükümlerine aykırılık: yüz günden az olmamak üzere adli para cezası.
• Özel müze, koleksiyon ve müzayede bildirimine aykırılık: üç ay - bir yıl hapis ve adli para cezası.
• İzinsiz kazı veya sondaj: iki - beş yıl hapis; yer sit alanı veya korunması gerekli bir yer değilse ceza üçte bir indirilir.
• İzinsiz define araştırma: üç ay - iki yıl hapis; yurt dışına kaçırma amacıyla veya koruma görevlilerince işlenirse iki katına kadar artırılır.
• Bulunan varlığı soruşturma başlamadan önce mülki amire teslim edene üçte ikiye kadar indirim yapılabilir. Define arayan, kendisine cihaz temin eden kişileri kovuşturmadan önce açıklayıp yakalanmalarını sağlarsa indirim veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilebilir.
• Kamu personeli hakkındaki işlemler ve itirazlar öncelikle incelenir. El konulan taşınırlar müzeye teslim edilir.

Sınavda dikkat

• İkramiye: başkasının mülkü %80 (yarı yarıya), Devlet arazisi %40, kendi mülkü yok.
• Yurt dışına çıkarma 5-12 yıl; izinsiz kazı 2-5 yıl; define 3 ay-2 yıl.
• Etkin pişmanlıkta teslim → üçte ikiye kadar indirim.