Korunması Gerekli Taşınır Kültür ve Tabiat Varlıkları

Korunması gerekli taşınırlar (md. 23)

• Jeolojik, tarih öncesi ve tarihî devirlere ait; jeoloji, antropoloji, prehistorya, arkeoloji ve sanat tarihi açısından belge değeri taşıyan her türlü kültür ve tabiat varlığı: fosiller, insan iskeletleri, obsidyen, çini, seramik, heykel, figürin, tablet, sikke, mühür, yazma ve tezhipli kitaplar, minyatürler, sanat değerli tablolar, nişan ve madalyalar vb.
• Halkın sosyal hayatını yansıtan etnografik nitelikteki kültür varlıkları.
• Millî Mücadele ve Cumhuriyetin kuruluşuna ait belge ve eşyalar ile Atatürk'e ait zati eşya, evrak, kitap ve yazılar.
• Osmanlı padişahlarından Abdülmecit, Abdülaziz, V. Murat, II. Abdülhamit, V. Mehmet Reşat ve Vahidettin ve aynı çağdaki sikkeler tescile tabi olmaksızın yurt içinde alınıp satılabilir.

Yönetim ve gözetim (md. 24)

• Devlet malı niteliğindeki taşınırların Devlet elinde ve müzelerde bulundurulması ve korunması Devlete aittir; kişilerin elindekiler değeri ödenerek Bakanlıkça satın alınabilir.
• Etnografik varlıkların yurt içinde alımı, satımı ve devri serbesttir; serbest bırakılan eserlerde Devletin rüçhan hakkı saklıdır.
• Millî Mücadele, Cumhuriyet tarihi ve Atatürk'e ait taşınırları Bakanlık, Millî Savunma Bakanlığı veya Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu satın alabilir.
• Yurt dışına çıkarılacak eserlerin kontrolü Bakanlığa bağlı müzelerce veya bazı gümrük kapılarındaki ihtisas elemanlarınca yapılır; çıkışı sakıncalı görülenler yurt içinde değerlendirilmek şartıyla sahibine iade edilir.

Müzelere alınma (md. 25)

Bildirilen ve korunması gerekli taşınırlar Bakanlıkça bilimsel esaslara göre tasnif ve tescile tabi tutulur; gerekli görülenler müzelere alınır. Türk askerî tarihini ilgilendiren silah ve malzemenin değerlendirmesi Genelkurmay Başkanlığınca yapılır. Tasnif dışı bırakılanlar sahibine belgeyle iade edilir ve sahibi her türlü tasarrufta bulunabilir; bir yıl içinde alınmayanlar müzede saklanabilir veya Devletçe satılabilir.

Müze, özel müze ve koleksiyonculuk (md. 26)

• Müzelerin kurulması ve geliştirilmesi Bakanlığın görevidir. Bakanlıklar, kamu kurumları, gerçek ve tüzel kişiler ile vakıflar Bakanlıktan izin alarak koleksiyon oluşturabilir ve müze kurabilir; özel müzelerin konu alanı izin belgesinde belirlenir.
• Özel müzeler, taşınır varlıkların korunması bakımından Devlet müzeleri statüsündedir.
• Askerî müzelerin kurulması ve yaşatılması Genelkurmay Başkanlığına aittir.
• Koleksiyoncular faaliyetlerini Bakanlığa bildirir, eserleri envanter defterine kaydeder. Eserleri ilgili müzeye tescil ettirerek, on beş gün önce Bakanlığa haber vermek şartıyla kendi aralarında değiştirebilir veya satabilir; satın almada öncelik Bakanlığındır.

Ticaret (md. 27-30)

• Tasnif ve tescil dışı bırakılan varlıkların ticareti Bakanlık izniyle yapılır; ruhsatname şarttır. Ruhsatname üç yıl geçerlidir, bitiminden bir ay önce yenilenebilir; Kanuna aykırılıkta süresine bakılmaksızın iptal edilir.
• Tüccar belli bir ticaret yeri göstermek zorundadır; ikametgâhını ticarethane veya depo olarak gösteremez. İşyeri ve depolar Bakanlık yetkililerince denetlenir.
• Kamu kurumları, belediyeler, vakıflar ve kişiler satacakları eşya, tereke veya müzayedelerdeki taşınır kültür varlıklarını önce Devlet müzelerine haber vermek ve göstermek zorundadır; askerî tarihe ait olanlar Genelkurmay Başkanlığına bildirilir. Bakanlık koleksiyonları komisyonun takdir edeceği bedelle satın alabilir.

Yurt dışı ve kopya (md. 32-34)

• Korunması gerekli taşınırlar yurt dışına çıkarılamaz. Teminat alınması ve sigortalanması şartıyla yurt dışında geçici sergilenmelerine Cumhurbaşkanınca karar verilir.
• Kordiplomatik mensuplar, girişte beyan ettikleri yabancı kökenli kültür varlıklarını çıkışta götürebilir.
• Yurt dışından kültür varlığı getirmek serbesttir.
• Bakanlığa bağlı müze ve ören yerlerindeki varlıkların fotoğraf, film, mulaj ve kopyası Bakanlık iznine bağlıdır.

Sınavda dikkat

• Ruhsatname 3 yıl, yenileme 1 ay önce; koleksiyoncu bildirimi 15 gün önce; iade edilen eseri almama süresi 1 yıl.
• Geçici yurt dışı sergileme kararı: Cumhurbaşkanı.
• Askerî eserler ve askerî müzeler: Genelkurmay Başkanlığı.
• Etnografik eserler yurt içinde serbest; Devletin rüçhan hakkı saklı.