Kültür ve Turizm Mevzuatı 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıkları Kanunu

Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları

Son güncelleme: 7 Ekim 2026 20 soru mevcut

Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19. yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar;
bu tarihten sonra yapılmış olup önemi nedeniyle Bakanlıkça korunması gerekli görülenler;
sit alanı içindeki taşınmaz kültür varlıkları;
zaman kavramı ve tescil söz konusu olmaksızın Millî Mücadele ve Cumhuriyetin kuruluşunda büyük olaylara sahne olmuş binalar ile Atatürk'ün kullandığı evler.
Koruma kurullarınca korunması gerekli olmadığına karar verilen taşınmazlar kültür varlığı sayılmaz. Tarihî mağaralar, kaya sığınakları ve özellik gösteren ağaçlar taşınmaz tabiat varlığı örnekleridir.

Tespit Bakanlığın koordinatörlüğünde, ilgili kurumların görüşü alınarak yapılır; tescil koruma bölge kurulu kararıyla olur. Vakıf taşınmazları ile cami, türbe, han, hamam gibi yapıların tespit ve envanteri Vakıflar Genel Müdürlüğünce yapılır.
Tescil kararı tapu siciline şerh için bildirilir; tek yapı ölçeğindeki kararlar maliklere Tebligat Kanunu uyarınca tebliğ edilir; malik tespit edilemezse Resmî Gazete'de yayımlanır ve Bakanlık internet sayfasında bir ay duyurulur.
Korunma alanını ve buradaki inşaat yasağını belirleme yetkisi koruma kurullarındadır.
Kurul kararlarına aykırı olarak esaslı onarım, inşaat, sondaj, yıkma, yakma, kazı gibi inşai ve fiziki müdahale yapılamaz, kullanım değiştirilemez.

Koruma tedbirleri ve denetim Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir. Cumhurbaşkanlığı ve TBMM'nin idaresindeki varlıkları kendileri korur; MSB ve yasak bölgedekiler MSB tarafından, Bakanlıkla yapılacak protokolle korunur; mazbut vakıf varlıkları VGM tarafından korunur.
Büyükşehir belediyeleri, valilikler ve Bakanlıkça izin verilen belediyeler bünyesinde koruma, uygulama ve denetim büroları; il özel idarelerinde proje büroları kurulur. Belediyeler belediye ve mücavir alan sınırları içinde, valilikler dışında yetkilidir.
Birinci grup tescilli varlıkların bulunduğu taşınmazlar ile birinci ve ikinci derece arkeolojik sit alanlarındaki taşınmazlar zilyetlikle edinilemez. Bakım-onarımda aczi olanların mülkleri kamulaştırılır (vakıf varlıkları hariç).

Emlak vergisinin %10'u oranında Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı belediyece tahsil edilir, il özel idaresi özel hesabında toplanır, vali aktarır; il özel idaresi projelerine harcanan pay özel hesabın %30'unu geçemez. Toplu Konut kredilerinin en az %10'u tescilli varlıkların onarımında kullandırılır.
Kamuya ait tescilli varlıklar Bakanlık izni olmadan satılamaz, hibe edilemez; intifa hakkının bırakılması ve kiraya verilmesi Bakanlık iznine (vakıf mallarında VGM yetkisine) tabidir.
Kamulaştırma bedelinde eskilik, enderlik ve sanat değeri dikkate alınmaz. Menşei vakıf olanları VGM, imar planında yol, otopark, yeşil alana rastlayan korunma alanlarını belediyeler kamulaştırır.

Sit ilanı her ölçekteki plan uygulamasını durdurur. Koruma bölge kurulu üç ay içinde geçiş dönemi koruma esaslarını belirler; idareler üç yıl içinde koruma amaçlı imar planı hazırlatır. İdareler planı iki ay içinde görüşür, altmış gün içinde onaylamazsa plan kesinleşir. Plan müellifi şehir plancısıdır.
Sit ilanından önce ruhsatla subasman seviyesi tamamlanmış yapıların inşasına devam edilebilir; tamamlanmamışların ruhsatı iptal edilir.
Yapılanma hakkı kısıtlanan taşınmazlar için yapılanma hakkı aktarımı; belgeler İller Bankasınca basılır.
Gruplandırma, malikin başvurusundan itibaren üç ay içinde koruma bölge kurulunca yapılır. Projelerde restoratör mimar veya mimar zorunludur; plan dışı uygulama yapan sorumlu beş yıl yasaklanır.
Taşınmazlar bulunduğu yerde korunur; zorunluysa kurulun uygun görüşüyle Bakanlıkça nakledilir, zarar komisyonca tazmin edilir.
Tescilli taşınmazlar vergi, resim ve harçtan muaftır; tescilli varlıklara Yapı Denetimi Kanunu uygulanmaz.

Bu konudan soru çöz

Bu konuda 20 soru var. Çözdüklerin netine işlenir, yanlışların akıllı tekrar kutusuna girer.

Ücretsiz başla Giriş yap