Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ile Koruma Bölge Kurulları

Kuruluş (md. 51)

Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarıyla ilgili hizmetlerin bilimsel esaslara göre yürütülmesi için Bakanlığa bağlı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ile Bakanlıkça belirlenecek bölgelerde Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları kurulur.

Koruma Yüksek Kurulu (md. 51, 61)

• Görevleri: taşınmazların korunması ve restorasyonunda uygulanacak ilkeleri belirlemek; bölge kurulları arasında koordinasyon; uygulamadaki genel sorunlarda görüş vererek Bakanlığa yardım; bakanlıklarca görüşülmesi istenen ve gündeme alınan konularda karar vermek.
• Mahalli idareler ve diğer kamu kurumları Yüksek Kurulda görüşülmesini istedikleri konuları bağlı, ilgili veya ilişkili oldukları bakanlıklar aracılığıyla bildirir. Yüksek Kurulca karara bağlanan konular bölge kurulunca tekrar görüşülmez.
• Gündemi Bakanlık belirler; toplantı sayısına sınır yoktur. Salt çoğunlukla toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar verir.
• İlke kararları Resmî Gazete'de yayımlanır. Kamu kurumları, belediyeler, gerçek ve tüzel kişiler kurul kararlarına uymak zorundadır.
• Bölge kurulu kararlarına itirazlar Bakanlıkça değerlendirilir, gerekirse Yüksek Kurul gündemine alınır ve en geç üç ay içinde karara bağlanır; bu konular ayrıca bölge kurulunda görüşülmez.

Üyelik ve süreler (md. 55)

• Kurum temsilcisi üyelerin üyeliği kurumlarındaki görevleri süresince devam eder.
• Bölge kurullarının Bakanlıkça seçilen üyelerinin görev süresi üç yıldır.
• Üyeler görev alanındaki konularda doğrudan veya dolaylı taraf olamaz, menfaat sağlayamaz; aksine davrananların üyeliği Bakanlıkça sona erdirilir.
• Bir yıl içinde izinler hariç dört veya üst üste iki toplantıya katılmayan bölge kurulu üyesinin üyeliği sona erer.

Koruma Bölge Kurullarının görevleri (md. 57)

Yüksek Kurulun ilke kararları çerçevesinde: Bakanlıkça tespit edilen varlıkların tescili; gruplandırma; sit tescilinden itibaren üç ay içinde geçiş dönemi yapı şartları; koruma amaçlı imar planları ve değişiklikleri hakkında karar; koruma alanlarının tespiti; özelliğini kaybedenlerin tescil kaydının kaldırılması; uygulamaya yönelik kararlar. 5366 sayılı Kanunla oluşturulan bölge kurulları da aynı yetkilere sahiptir.

• Başkan ve yardımcıları üyeler arasından kurulca seçilir.
• Toplanması gereken üyelerin salt çoğunluğuyla toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar alır; karar yeter sayısı dörtten az olamaz. Kararlar dayanakları ve bilimsel gerekçeleriyle yazılır.
• Teknik ve idari hizmetler koruma bölge kurulu müdürlüklerince yürütülür; üçten fazla kurul olan illerde koordinasyon müdürlüğü kurulur.
• Belgeler tam verildikten sonra koruma amaçlı imar planları en geç altı ay, uygulama projeleri en geç üç ay içinde karara bağlanır.
• İmar Kanunu md. 21 kapsamındaki ruhsata tabi olmayan tadilat ve tamiratlar, koruma-uygulama-denetim bürosu kurulmuş idarelerin izniyle; büro yoksa koruma bölge kurulu müdürlüğünün izniyle; vakıf varlıklarında VGM eliyle yapılır. Diğer inşai ve fiziki müdahaleler bölge kurulunun iznine tabidir.

Bölge kurulunun oluşumu (md. 58)

• Arkeoloji, sanat tarihi, hukuk, mimari ve şehir plancılığı alanlarından Bakanlıkça seçilen yedi temsilci;
• konu belediye sınırları içindeyse belediye başkanı veya teknik temsilcisi, dışındaysa valilikçe seçilen teknik temsilci;
• konuya göre Vakıflar bölge müdürü, ilgili müze müdürü ve ilgili bakanlıkların teknik temsilcileri. (Kanunda geçen Bayındırlık ve İskân ile Çevre ve Orman bakanlıklarının görevleri bugün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığınca yürütülmektedir.)
• Oy hakkı olmadan danışman uzman çağrılabilir; meslek odaları davetle gözlemci olarak katılabilir.

Sınavda dikkat

• Seçilmiş bölge kurulu üyelerinin süresi 3 yıl; Bakanlıkça seçilen temsilci sayısı 7.
• Bölge kurulunda karar yeter sayısı en az 4.
• Plan kararı 6 ay, proje kararı 3 ay; itirazlarda Yüksek Kurul 3 ay.
• Yüksek Kurulun gündemini Bakanlık belirler.