Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Kanunun amacı (md. 1)

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun amacı iki yönlüdür:

• Büyükşehir belediyesi yönetiminin hukukî statüsünü düzenlemek,
• Hizmetlerin plânlı, programlı, etkin, verimli ve uyum içinde yürütülmesini sağlamak.

Amaç maddesindeki beş nitelik (plânlı, programlı, etkin, verimli, uyum içinde) sınavda sıkça "hangisi sayılmamıştır" kalıbıyla sorulur.

Kapsam (md. 2)

Kanun, büyükşehir belediyesiyle büyükşehir sınırları içindeki belediyeleri kapsar. Yani yalnız büyükşehir belediyesi değil, onun sınırları içinde kalan ilçe belediyeleri de Kanunun kapsamındadır.

Büyükşehir belediyesinin tanımı (md. 3/a)

Büyükşehir belediyesi;

• Sınırları il mülki sınırı olan,
• Sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan,
• İdarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan,
• Karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan,
• Kamu tüzel kişisidir.

Büyükşehir belediyesinin organları (md. 3/b)

Büyükşehir belediyesinin organları üçtür: büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediye encümeni ve büyükşehir belediye başkanı. Bu yapı 5393 sayılı Kanundaki belediye organlarıyla paraleldir.

İlçe belediyesi (md. 3/c)

İlçe belediyesi, büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe belediyesidir. Tanımlar maddesinin (d) bendi mülga olduğundan Kanunda artık yalnız bu üç tanım yer alır.

Belediye ile büyükşehir belediyesi tanımlarının karşılaştırılması

Her iki tanımda da idarî ve malî özerklik, karar organının seçmenlerce seçilmesi ve kamu tüzel kişiliği ortaktır. Büyükşehir belediyesini ayıran unsurlar ise sınırlarının il mülki sınırı olması ve ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlamasıdır.

Sınavda dikkat

• Kapsam: büyükşehir belediyesi ve büyükşehir sınırları içindeki belediyeler.
• Büyükşehir belediyesinin sınırı il mülki sınırıdır.
• Büyükşehir belediyesi ilçe belediyeleri arasında koordinasyon sağlar.
• Organlar: meclis, encümen, başkan; büyükşehir belediyesi bir kamu tüzel kişisidir.
• Amaç maddesinde "plânlı, programlı, etkin, verimli ve uyum içinde" hizmet ifadesi geçer.