Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Kanunun amacı (md. 1)

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun amacı; belediyenin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumluluklarını ile çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir. Kanun, belediyeye ilişkin temel çerçeveyi kurar: belediyenin nasıl kurulduğu, hangi organlarla yönetildiği ve hangi işleri hangi yöntemle yürüttüğü bu kanunda yer alır.

Kapsam (md. 2)

Kanunun kapsamı tek cümledir: Bu Kanun belediyeleri kapsar. Sınavda kapsam maddesinin kısalığı çoğu zaman bir tuzak olarak kullanılır; kapsam maddesinde köyler, il özel idareleri veya mahalli idare birlikleri sayılmaz.

Belediyenin tanımı (md. 3/a)

Belediye; belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir. Tanımdaki unsurlar ayrı ayrı sorulabilir:

• Amaç unsuru: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak.
• Oluşum unsuru: Karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulur (karar organı atama ile oluşmaz).
• Özerklik unsuru: İdarî ve malî özerklik.
• Hukuki nitelik: Kamu tüzel kişisi.

Belediyenin organları (md. 3/b)

Kanuna göre belediyenin organları üç tanedir: belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanı. Mahalle muhtarı, belediye zabıtası veya belediye birimleri belediyenin organı değildir.

Belde (md. 3/c)

Belde, belediyesi bulunan yerleşim yeridir. Yani bir yerleşim yerine "belde" denebilmesi için orada belediye bulunması gerekir; belediyenin tanımındaki "belde sakinleri" ifadesi de bu kavrama dayanır.

Mahalle (md. 3/d)

Mahalle; belediye sınırları içinde, ihtiyaç ve öncelikleri benzer özellikler gösteren ve sakinleri arasında komşuluk ilişkisi bulunan idarî birimdir. Tanımda üç unsur öne çıkar: belediye sınırları içinde bulunma, benzer ihtiyaç ve öncelikler, komşuluk ilişkisi. Mahalle tüzel kişi olarak değil, idarî birim olarak tanımlanmıştır.

Sınavda dikkat

• Belediye bir kamu tüzel kişisidir; mahalle ise bir idarî birimdir.
• Belediyenin karar organı seçmenlerce seçilerek oluşturulur; tanımda "atanan" ifadesi geçmez.
• Belediyenin özerkliği hem idarî hem malîdir.
• Organlar yalnız üçtür: meclis, encümen, başkan.
• Belde = belediyesi bulunan yerleşim yeri; mahalle = belediye sınırları içindeki idarî birim.