Belediye Zabıtası, İtfaiye ve Acil Durum Plânlaması

Zabıtanın görev ve yetkileri (md. 51)

Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevlidir. Bu amaçla belediye meclisi tarafından alınan ve zabıta tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla, bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular.

• Görevini yaparken zabıtaya karşı gelenler, kolluk kuvvetlerine karşı gelenler gibi cezalandırılır.
• Zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, görev ve yetkileri, memurluğa alınma nitelikleri, meslek içi eğitim, görevde yükselme, kıyafet, savunma amaçlı aletler ve birimleri İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Belediye bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.
• Zabıta hizmetleri kesintisiz yürütülür; çalışma süre ve saatleri 657 sayılı Kanundaki çalışma sürelerine bağlı olmaksızın hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir.
• Zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, yılı bütçe kanunundaki üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararıyla belirlenen maktu fazla mesai ücreti ödenir.

İtfaiye (md. 52)

İtfaiye için de zabıtaya benzer bir düzen kurulmuştur. İtfaiye teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, görev ve yetkileri, memurluğa alınma nitelikleri, meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, kıyafet, savunma amaçlı aletler ve birimleri yine İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Belediye aykırı olmamak üzere ek düzenleme yapabilir.

• İtfaiye hizmetleri kesintisiz yürütülür; çalışma saatleri 657 sayılı Kanundaki sürelere bağlı değildir.
• İtfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara bütçe kanunundaki üst sınırı aşmamak kaydıyla meclis kararıyla maktu fazla mesai ücreti ödenir.

Acil durum planlaması (md. 53)

• Belediye; yangın, sanayi kazaları, deprem ve diğer doğal afetlerden korunmak veya zararlarını azaltmak amacıyla beldenin özelliklerini dikkate alarak afet ve acil durum planlarını yapar, ekip ve donanımı hazırlar.
• Planlar hazırlanırken varsa il ölçeğindeki diğer acil durum planlarıyla koordinasyon sağlanır; ilgili bakanlık, kamu kuruluşları, meslek teşekkülleri, üniversiteler ve diğer mahallî idarelerin görüşleri alınır.
• Planlar doğrultusunda halkın eğitimi için önlemler alınır; bu kurumlarla ortak programlar yapılabilir.
• Belediye, belediye sınırları dışında yangın ve doğal afet meydana gelmesi durumunda bu bölgelere yardım ve destek sağlayabilir.

Sınavda dikkat

• Zabıta ve itfaiye yönetmeliklerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çıkarır; İçişleri Bakanlığının görüşü alınır.
• Zabıtaya karşı gelen, kolluk kuvvetlerine karşı gelen gibi cezalandırılır.
• Fazla mesai: meclis kararıyla maktu tutar, bütçe kanunundaki üst sınırı aşamaz.
• Çalışma saatleri 657'ye bağlı değildir; hizmet kesintisizdir.
• Belediye sınırları dışındaki afetlere yardım isteğe bağlıdır ("sağlayabilir").

Not: Kanun metnindeki “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı” ibaresi 2021'de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olarak değişmiştir; 1 sayılı CBK geçici md. 1(2).