Büyükşehir Belediyesinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları

Büyükşehir belediyesinin görevleri (md. 7/1)

• Planlama: İlçe belediyelerinin görüşlerini alarak stratejik plan, yıllık hedef, yatırım programı ve bütçeyi hazırlamak. Çevre düzeni planına uygun olarak 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar planı yapmak ve onaylamak; ilçe belediyelerinin uygulama imar planlarını, parselasyon ve imar ıslah planlarını aynen veya değiştirerek onaylamak. Nazım planın yürürlüğünden itibaren bir yıl içinde uygulama ve parselasyon planlarını yapmayan ilçe belediyelerinin planlarını yapmak.
• Ulaşım: Ulaşım ana planı; toplu taşıma ve taksi sayıları, bilet ücretleri, güzergâh, durak ve park yerleri; mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolların yapımı, bakımı, temizliği ve karla mücadele; cadde ve sokak adları ile bina numaralandırma; yolcu ve yük terminalleri, otoparklar; toplu taşıma araçlarına ruhsat.
• Çevre ve atık: Büyükşehir katı atık yönetim planı; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna taşınması hariç depolama ve bertaraf; sanayi ve tıbbî atıklar; deniz araçlarının atıkları.
• Ruhsat ve denetim: Gıda ile ilgili olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak; gıda tahlil laboratuvarı kurmak; toptancı halleri ve mezbahalar.
• Diğer: Coğrafî ve kent bilgi sistemleri; bölge parkları, hayvanat bahçesi, hayvan barınağı, müze ve kütüphane; su ve kanalizasyon, baraj, dere ıslahı; mezarlık alanlarını tespit, mezarlık tesisi ve defin; afet planlaması, itfaiye ve acil yardım; sağlık merkezi ve hastane; merkezî ısıtma; bisiklet yolları; cemevleri için bina ve tesis.

Büyükşehir; (l) terminal ve otopark, (s) mezarlık, (t) hal ve mezbaha görevleri ile temizlik ve adres-numaralandırma görevlerini meclis kararıyla ilçe belediyelerine devredebilir veya birlikte yapabilir.

İlçe belediyelerinin görevleri (md. 7/2)

• Büyükşehre münhasıran verilenler dışındaki görevler.
• Katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak.
• Sıhhî işyerleri, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseseler, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak.
• Gecekondu yetkileri, park ve spor alanları, sosyal hizmetler, kurslar, mabetler, otoparklar; defin hizmetleri; afet riskli binaları tahliye ve yıkmak; cemevlerinin yapım ve onarımı.

Büyükşehir ve ilçe belediyeleri tarım ve hayvancılığı desteklemek için her türlü faaliyette bulunabilir. OSB'lere tanınan yetkiler ve sivil havaalanları Kanun kapsamı dışındadır.

Koordinasyon merkezleri (md. 8-9)

• Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME): Büyükşehir belediye başkanı veya görevlendirdiğinin başkanlığında kurulur; taslak programları birleştirip kesin program yapar. Ortak programa alınan hizmetlerin ödenekleri alt yapı yatırım hesabına aktarılır. Ödeneği ertesi yıl ödemeyen kurum büyükşehir sınırlarında yeni yatırım yapamaz. Ortak yatırım ve toplu taşıma kararları bağlayıcıdır.
• Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME): Kamu kurumları ve TŞOF'un görevlendireceği oda temsilcisinin katılımıyla kurulur; büyükşehir sınırlarında il trafik komisyonunun yetkilerini kullanır. Kararları büyükşehir belediye başkanının onayıyla yürürlüğe girer. Yönetmeliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği ile İçişleri Bakanlıkları müştereken çıkarır. 2918 sayılı Kanunun aykırı hükümleri uygulanmaz.

Yetkiler ve imar denetimi (md. 10-11)

Büyükşehir ve ilçe belediyeleri Belediye Kanunundaki yetki, imtiyaz ve muafiyetlere sahiptir. Büyükşehir, ilçe belediyelerinin imar uygulamalarını denetler; istenen belgeler en geç on beş gün içinde verilir. Eksiklikler için üç ayı geçmemek üzere süre verilir; giderilmezse büyükşehir giderir. İmara aykırılık üç ay içinde giderilmezse büyükşehir 3194 sayılı Kanunun 32 ve 42. maddelerindeki yetkileri kullanır; ancak 42. madde kapsamında iki kez ceza verilemez.

Sınavda dikkat

• Nazım imar planı ölçeği: 1/5.000 – 1/25.000.
• Katı atık: toplama ve aktarma istasyonuna taşıma ilçede, bertaraf büyükşehirde.
• Gayrisıhhî müessese: 1. sınıf büyükşehir, 2. ve 3. sınıf ilçe.
• UKOME kararları büyükşehir belediye başkanının onayıyla yürürlüğe girer.
• İmar denetiminde belge süresi 15 gün, düzeltme süresi 3 ay.

Not: Kanun metnindeki “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı” ibaresi 2021'de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olarak değişmiştir; 1 sayılı CBK geçici md. 1(2).