Büyükşehir Belediyesinin Kuruluşu ve Sınırları

Büyükşehir belediyesinin kuruluşu (md. 4)

5216 sayılı Kanun'un kuruluş maddesi, 6360 sayılı Kanunla 2012 yılında değiştirilmiştir. Yürürlükteki hükme göre:

• Büyükşehir belediyesine dönüşebilecek olan, illerin il belediyeleridir.
• Aranan şart, ilin toplam nüfusunun 750.000'den fazla olmasıdır. Ölçüt il merkezinin değil, ilin toplam nüfusudur.
• Dönüşüm kanunla yapılır. Yani büyükşehir belediyesi; Cumhurbaşkanı kararı, Bakanlar Kurulu kararı, İçişleri Bakanlığı onayı veya belediye meclisi kararıyla kurulmaz.
• Hüküm "dönüştürülebilir" şeklindedir; nüfus şartını taşıyan her ilin büyükşehir olması zorunlu değildir, nüfus şartı yalnızca kanun koyucunun dönüşüm yapabilmesinin ön koşuludur.

Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin sınırları (md. 5)

• Büyükşehir belediyelerinin sınırları, il mülki sınırlarıdır. Böylece büyükşehir belediyesi ilin tamamında hizmet verir.
• İlçe belediyelerinin sınırları, bu ilçelerin mülki sınırlarıdır. İlçe belediyesi de ilçenin tamamını kapsar.

Bu düzenleme, büyükşehir belediyesinin tanımındaki "sınırları il mülki sınırı olan" ifadesiyle de uyumludur (md. 3/a).

Büyükşehir belediyesine katılma (md. 6)

Büyükşehir belediyesine katılmayı düzenleyen 6. madde 6360 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır (mülga). Sınırlar il mülki sınırına genişletildiği için ayrı bir katılma hükmüne gerek kalmamıştır; bu madde üzerinden soru beklenmez.

Kısa karşılaştırma

• 5393 sayılı Kanun'da belediye kuruluşu için ölçüt 5.000 nüfustur ve belediye kurma işlemi idari süreçle yürür.
• 5216 sayılı Kanun'da büyükşehir belediyesine dönüşüm için ölçüt ilin toplam nüfusunun 750.000'den fazla olmasıdır ve dönüşüm kanunla olur.

Sınavda dikkat

• Nüfus şartı 750.000'den fazla; "750.000 ve üzeri" ya da "1.000.000" gibi çeldiricilere dikkat.
• Ölçülen nüfus ilin toplam nüfusudur, il merkezi nüfusu değildir.
• Dönüşüm yalnızca kanunla yapılır.
• Büyükşehir sınırı = il mülki sınırı; ilçe belediyesi sınırı = ilçe mülki sınırı.
• Katılmaya ilişkin md. 6 mülgadır.