Büyükşehir Belediyesinin Organları

Büyükşehir belediye meclisi (md. 12-13)

Meclis, büyükşehir belediyesinin karar organıdır. Büyükşehir belediye başkanı meclisin başkanıdır; büyükşehir içindeki diğer belediyelerin başkanları meclisin doğal üyesidir. İlçe belediye meclisleri hakkında Belediye Kanunu uygulanır.

• Meclis her ayın ikinci haftası, önceden belirlenen günde mutat toplantı yerinde toplanır (5393'te ilk hafta).
• Bütçe toplantısı en çok yirmi gün, diğer toplantılar en çok beş gün sürer; meclis bir ay tatil yapabilir.
• Olağanüstü toplantı: başkan acil durumlarda yılda üç defadan fazla olmamak ve her toplantı bir birleşimi geçmemek üzere çağırır; çağrı en az üç gün önceden yazılı duyurulur, başka konu görüşülemez.

Kararların kesinleşmesi (md. 14)

• Büyükşehir belediye başkanı hukuka aykırı gördüğü kararı gerekçesiyle yedi gün içinde iade edebilir (5393'te beş gün).
• Meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar ederse karar kesinleşir; başkan ısrar kararına karşı idarî yargıya başvurabilir.
• Büyükşehir ve ilçe meclisi kararları kesinleşmeden itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî idare amirine gönderilir; gönderilmeyenler yürürlüğe girmez.
• İlçe meclislerinin imara ilişkin kararları, gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir meclisince nazım imar planına uygunluk yönünden incelenip aynen veya değiştirilerek kabul edilir; üç ay içinde görüşülmeyen kararlar onaylanmış sayılır.

İhtisas komisyonları (md. 15)

Komisyonlar en az beş, en çok dokuz üyeden oluşur; parti gruplarının meclisteki oranına göre kurulur. Zorunlu beş komisyon: imar ve bayındırlık; çevre ve sağlık; plan ve bütçe; eğitim, kültür, gençlik ve spor; ulaşım. İmar komisyonu en fazla on iş günü, diğerleri beş iş günü içinde işi sonuçlandırır; rapor sunulmazsa konu doğrudan gündeme alınır. Kurum, meslek kuruluşu, üniversite, sendika ve STK temsilcileri oy hakkı olmaksızın katılabilir. Raporlar alenîdir.

Büyükşehir belediye encümeni (md. 16)

Başkanın başkanlığında; meclisin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere başkanın her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur (toplam on bir kişi). Başkanın katılamadığı toplantılara genel sekreter başkanlık eder. Başkan ve seçilmiş üyelere 12.000 gösterge tutarında ödenek verilir; memur üyelere bunun yarısı ödenir.

Büyükşehir belediye başkanı (md. 17-19)

• Büyükşehir belediye idaresinin başı ve tüzel kişiliğin temsilcisidir; büyükşehir sınırlarındaki seçmenlerce doğrudan seçilir.
• Başkan vekili Belediye Kanunu usulüyle belirlenir; ancak ilçe belediye başkanları büyükşehir belediye başkan vekili olamaz.
• Büyükşehir ve ilçe belediye başkanları siyasi parti yönetim ve denetim organlarında görev alamaz, profesyonel spor kulübü yönetiminde bulunamaz.
• Görevleri: teşkilatı sevk ve idare, stratejik plana uygun yönetim, meclis ve encümene başkanlık, bütçe tasarılarını hazırlama, yetkili organ kararıyla sözleşme yapma, karşılıksız bağışları kabul, temsil, personel atama, gerektiğinde bizzat nikâh kıymak, yoksul ödeneğini kullanmak ve engelli merkezleri oluşturmak.
• Meclisin feshine neden olan eylem ve işlemlere katılan büyükşehir ve ilçe belediye başkanlarının görevine Danıştay kararıyla son verilir.

Danışmanlar (md. 20)

Nüfusu iki milyonu aşan büyükşehirlerde on, diğerlerinde beş danışmanı geçmemek üzere görevlendirme yapılabilir; en az dört yıllık yükseköğretim mezunu olmak şarttır. Görevlendirme hak doğurmaz; süre başkanın görev süresini aşamaz. Ücret, genel sekreterin brüt aylığının %75'ini aşmamak üzere meclisçe belirlenir.

Sınavda dikkat

• Toplantı: büyükşehirde ikinci hafta; iade süresi 7 gün.
• Komisyon üye sayısı 5-9; zorunlu komisyon sayısı beş.
• Encümen: 5 seçilmiş + 5 atanmış (genel sekreter ve malî hizmetler birim amiri dâhil) + başkan.
• İlçe meclisinin imar kararı 3 ay içinde görüşülmezse onaylanmış sayılır.
• İlçe belediye başkanı büyükşehir başkan vekili olamaz.